تتمّۀ بحث حدیث «سعه» و شروع بحث حدیث «اطلاق»

حالا این بحث راجع به بعد است یعنی در بعد باید راجع به این قضیه بحث بشود. آنچه که به‌درد مانحن‌فیه می‌خورد این است که ببینید روایت «الناسُ فی سعةٍ ما لَم یَعلموا» یا «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» چه «لا» باشد یا «لَم» باشد ما مشابهی برای این روایت داریم؛ یعنی هم روایت اول «الأشیاءُ مطلقةٌ» همان معنای «الناسُ فی سعةٍ» است، «ما لا یَعلمون» همان «ما لَم یَرِد علیکَ امرٌ و نهیٌ» است؛ یعنی عبارت فرق می‌کند، «و کلُّ شیءٍ فیه حلالٌ و حرامٌ فَهو لَکَ حلالٌ ابداً ما لَم تَعلَمِ الحرامَ بِعینِهِ» باز مانند آن است بلکه در اینجا یک قدری دقیق‌تر است، یا «کلُّ شیءٍ مطلقٌ» مانند «الناسُ فی سعةٍ» است، «حتی یَرِدَ فیه نصٌ» مادام «لا یَعلمون» است که در اینجا به‌واسطۀ نصّ برای انسان علم پیدا می‌شود. این روایت‌ها عین هم و مانند هم هستند.

تلمیذ: روایت اخیر دیگر معارضه با ادلّۀ احتیاط نمی‌کند چون دارد «ما لَم یَرِد نصٌ» ادلّۀ احتیاط که در اینجا نصّ نیستند.

استاد: نه، نصّ به تکلیف. اخباریین می‌گویند که ما علم داریم به‌اینکه احتیاط واجب است ولی کاری نداریم به‌اینکه حالا احتیاط خودش وجوب نفسی دارد یا وجوب طریقی دارد. بالأخره احتیاط می‌گوید که در اینجا این کار را نکن.

تلمیذ: اگر احتیاط می‌گوید که این کار را نکن، احتیاط عام است دیگر، مورد خاص را که نمی‌گوید. پس این روایت مورد ندارد.

استاد: کدام؟

تلمیذ: این روایت اخیر.

استاد: چرا مورد ندارد؟!

تلمیذ: به مورد نادر حمل می‌شود؟

استاد: نه اصلاً می‌گوییم که تعارض واقع می‌شود. فرض کنید که احتیاط می‌گوید که هرجا که شبهه به واقع بود و واقع برای تو مجهول بود، من نصّ هستم و در آنجا قائل به وجوب هستم. روایات می‌گویند: در هرجا که نصّ به واقع وجود نداشت در آنجا تعارض بین آنها می‌افتد.

تلمیذ: تعارض می‌افتد؟!

استاد: بله، ما می‌گوییم که یا تعارض می‌افتد یا ادلّۀ احتیاط در آنجا ترجیح دارند، درحالی‌که ما می‌گوییم که ادلّۀ احتیاط تکلیف ظاهر را در آنجا بیان می‌کنند و روایت اعم است؛ قبلاً عرض شد که واقع بگیریم یا ظاهر و اینها.