تتمّۀ بحث حدیث «سعه» و شروع بحث حدیث «اطلاق»

توضیحی دربارۀ شمول روایات سعه و اطلاق نسبت به شبهات

یک مسئله‌ای که در جلسۀ قبل یک اشاره‌ای کردم و دوباره به آن مسئله یک مرور داریم این است که اگر قرار باشد که [بگوییم] این روایت «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» قطعاً در مورد شبهات موضوعیه آمده، حالا ممکن است ما از او استفادۀ ملاک بکنیم؛ ولی شأنش در مورد شبهات موضوعیه است و همین مسئله است که بعضی‌ها او را اصلاً از داخل ادلّۀ برائت خارج کردند و مختصّ به شبهات موضوعیه کردند. حتی اخباریین هم به این ایراد نمی‌گیرند و می‌گویند: موردش مورد شبهات موضوعیه است. لحم مطروح فی الطریق و در سفره، لحم مطبوخ این مربوط به شبهات موضوعیه است؛ پس شک در مذکّیٰ و غیر مذکّیٰ به شبهات حکمیه ارتباطی ندارد. وقتی که شبهه شبهۀ موضوعیه شد پس اخباریین هم می‌گویند که ما این را قبول داریم؛ لذا هیچ اشکالی اخباریین نمی‌بینند. می‌گویند: آنچه را که ما درصدد بیانش هستیم شبهات حکمیه است و این روایت مربوط به شبهات موضوعیه است، شما دلیل بر این دارید که این روایت مربوط به شبهات حکمیه است آن‌وقت تازه تعارض بیندازید. ما می‌گوییم که این روایت ظن‌آور است، ادلّۀ احتیاط علم‌آور است و علم بر ظن غلبه دارد پس ادلّۀ احتیاط بر این غلبه دارد، ما از اول می‌گوییم که این روایت اصلاً مربوط به شبهات موضوعیه است دیگر نوبت به ظن و علم و غلبۀ علم بر ظن اصلاً نخواهد رسید. این یک راه و طریقی است که اینها طی کردند.

مسئله‌ای که ما مطرح کردیم همان‌طوری‌که مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ هم در حاشیۀ تقریرشان بر تقریرات مرحوم آقای خوئی هم همین را تقویت می‌کند این است که این روایت در شبهات موضوعیه است؛ گرچه اصل این روایت را ایشان با اصل مسلم عدم تذکیه معارض می‌دانند؛ پس در واقع تلویحاً می‌خواهند این روایت را از حجّیت و از دلالت بیندازند نه‌اینکه حالا صریحاً رد کنند. یعنی خلاصه مسئله را محل تأمل و اینها قرار می‌دهند و از آن رد می‌شوند.