
بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (2)
حدیث «کل شیء مطلق» و اباحه در موارد مجهول الحکم محور اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در ادامه بررسی این روایت، ابتدا دیدگاه مرحوم نائینی را درباره حمل روایت بر اباحه و لاحرجیتِ پیش از شرع مطرح کرده و اشکالات مرحوم آیتالله خوئی بر این تفسیر را بررسی میکند. سپس با تحلیل دیدگاه مرحوم آقاضیاء عراقی و مرحوم کمپانی، به این پرسش میپردازد که منظور از «شیء» در روایت چیست و آیا روایت ناظر به خود موضوعات است یا به مواردی که حکم آنها برای مکلف مجهول است. در ادامه، تفاوت اباحه واقعی و اباحه ظاهری، نسبت روایت با ادله احتیاط، و نقش علم و جهل مکلف در فهم روایت تبیین میشود. بخش مهمی از بحث نیز به جایگاه عقل در تشخیص مصالح و مفاسد و تأثیر حکم عقل در تنجیز تکلیف اختصاص دارد. حاصل جلسه اثبات این نکته است که روایت ناظر به موارد مجهول الحکم و بیانکننده اصل برائت در ظرف شک است.
بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (2)
5منبابمثال «ماء»؛ این «ماء» بِعنوانِهِ الأوّلی و بِعنوانِهِ النفسی مباح است اما ممکن است بهعنوان غصبی حرام باشد؛ پس این نهیای که الآن از شرب ماء آمده است، عنوان ثانوی است که الآن تطبیق بر ماء کرده است، نه به ماء بهعنوان من حیث هوهو و بهعنوان اوّلی. پس منظور از «شیء» این عنوان فیحدنفسه است. اگر این «شیء» که منظور خود نفس او باشد، احتمال این عنوان مجهولُ الحکم دیگر از اینجا مرفوع خواهد شد؛ چون اگر بگوییم که کلُّ شیءٍ بِعنوان أنّه مجهولُ الحکم مطلقٌ حتی یَرِدَ فیه نهی ممکن است که اخباریون در اینجا بگویند که ادلّۀ احتیاط در اینجا ورود دارد؛ بهجهت اینکه ادلّۀ احتیاط در...
...میشود، نه بِعنوانِهِ الاولی، ادلّۀ احتیاط دارد که کلُّ شیءٍ مجهولُ الحکم، کلُّ شیءٍ مشکوکٌ، کلُّ شیءٍ مجهولٌ این مفاد ادلّۀ احتیاط است. با توجه به این قضیه دیگر ادلّۀ احتیاط در اینجا ورود دارند؛ لذا مرحوم آقا ضیاء با توجه به این مسئله ـ و همینطور مرحوم کمپانی در اینجا این مطلب را میفرمایند و اشکالی که به نظر من میرسد بر هردوی این دو بزرگوار وارد میشود ـ یعنی احتمال اینکه أنه مجهولُ الحکم باشد، به خاطر این محذور مرفوع باشد، اگر به خاطر این قضیه باشد اشکالی که در اینجا وارد میشود این است که ادله حتیاط جایی برای «کُلُّ شیءٍ مطلق حتی یرد فیه النهی» نمیگذارند؛ نه اینکه به عنوان أنه مجهولُ الحکم... اخباریین در اینجا قائل به ورود هستند. نسبت به این مسئله اشکالی وارد نمیشود؛ چون اگر بگوییم کلُّ شیءٍ بِعنوان أنّه مجهولُ الحکم مطلقٌ حتی یَرِدَ فیه نهی اشکال اخبایین وارد نیست؛ چون اخباریین قائل به ورود هستند. مرحوم نائینی و آقا ضیاء برای فرار از اشکالی که اخباریون بخواهند وارد کنند، میگویند که منظور از «کُلُّ شیءٍ» عنوان اوّلی است یعنی هر شیئی بهعنوان اوّلی مطلق است حتی یَرِدَ فیه نهی تااینکه نهیای در آن وارد بشود.
