بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (2)

این آدم معمولی می‌گوید: حتی زدن این دختر خلاف است! بچۀ دوازده‌ساله چه می‌فهمد نماز چیست، به‌خاطر یک عروسک نماز نمی‌خواند! آن‌وقت بگوییم که نه‌خیر آقا این از نه‌سالگی بالغ است و عقاب دارد؟!

اگر از نه‌سالگی بالغ است بنابراین باید بگوید که عقاب دارد! اگر عقابش لغو و غیر حکیمانه است پس واجب نیست. منظور ما از وجوب همان‌طور که عرض کردم یک وقت جنبۀ تنبیهی و تدبیری و اینها دارد، در آن صحبت نمی‌کنیم؛ امام می‌فرماید: ما از پنج‌سالگی پسران و دختران خودمان را به صلاة امر می‌کنیم.¹ بحث در وجوبی است که براساس مخالفتش عقاب است این وجوب را ما وجوب می‌دانیم.

فلهذا بر همین قضیه هم خیلی مسائل بار می‌شود؛ فرض کنید اگر بپرسند که آقا ما در آن زمان نمازمان فوت می‌شد آیا شما حکم قضا می‌کنید؟! قضا در آن جایی است که الزام در آنجا باشد؛ اگر الزام هست پس عقاب هم هست، اگر ما با قاعدۀ عقلی و با بدیهی عقلی عقاب را برمی‌داریم پس الزام را باید برداریم، دیگر حدّ فاصل در اینجا ندارد؛ یعنی یک دختر دوازده‌ساله عقاب نمی‌شود اما الزام در نماز است؟! نه نیست. این را عرض کردیم در آنجا که این الزام مربوط به پدر و مادر است؛ یعنی ابوین ملزم هستند به‌اینکه اینها را [امر به صلاة] کنند.

منظور از نهی در روایت مورد بحث

در مورد ««کُلُّ شَیءٍ مُطلقٌ حَتَّی یَرِدَ فیه نَصٌ» همین را می‌گوییم؛ اگر یک مسئله‌ای باشد که مشکوک بین حلّیت و حرمت باشد، از آن طرف از نقطه‌نظر عقلی مفسدۀ این برای شما محرز باشد آیا خوردنش حلال است؟! نهی، نهی عقلی است، من‌باب‌مثال طبیب به شما می‌گوید که در این اشکال هست، سمّ هست، می‌گوییم: خب ما که نمی‌دانیم این فلس‌دار است، غیر فلس‌دار است، این ملحق به غنم است یا نیست؛ می‌گوید که از نقطه‌نظر تجربه الآن در این مرض هست و موجب هلاکت می‌شود، شما می‌گویید که ما از ناحیۀ شرع نسبت به این دلیل نداریم، می‌گوییم که دلیل نداشته باشید عقل شما الآن به مفسده حکم می‌کند، وقتی حکم کرد دیگر در اینجا ملزم است! اگر شما این را انجام بدهید درست مثل اینکه رسول خدا آمده و نهی کرده است و شما انجام دادید و هیچ فرقی نمی‌کند! منظور از نهی، الزام است یعنی نهی ملزم و حجّت شرعی.