بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (2)

به‌صرف اینکه یک چیزی عام است شما نیایید با خاص آن عام را تخصیص بزنید...

...هم شامل موارد وجوب می‌شود و هم شامل موارد حرمت می‌شود؛ ولی قدر مسلّم از روایات احتیاط، حرمت است و اگر حرمت را از روایات احتیاط بیرون بکشید، روایات احتیاط دیگر فایده‌ای ندارند! چون خود اخباریین هم قبول ندارند و در موارد وجوب قائل به احتیاط نیستند.

بنابراین ما بین اینها نمی‌توانیم تخصیص بزنیم چون بین اینها معارضه واقع می‌شود نه‌اینکه بین اینها مسئلۀ تخصیص وارد می‌شود.

تلمیذ: ما اصلاً نهی عقلی داریم؟! نهی عقلیه براساس یک مفسده است دیگر.

استاد: بله

تلمیذ: براساس قواعد فقهی لاضرر و ... ؟

استاد: حالا فرض کنید که ما قاعدۀ لاضرر نداشتیم، اگر ما اصلاً قاعدۀ لاضرر نداشتیم ـ اصلاً خود لاضرر هم عقلی است، لاضرر هم ارشاد حکم عقل است ـ آیا عقل حکم به حرمت ضرر نمی‌کند؟! حکم عقلی داریم. خیلی از احکام ما عقلی است، بر همین اساس دایرۀ احکام شرعی را با احکام عقلی توسعه و تضییق می‌کنیم؛ در ضرر دایره را بسته به دایرۀ حکم عقل می‌کنیم و عقل در هرجا که ضرر را سرایت می‌دهد ما به همان اندازه هم حکم به لاضرر می‌کنیم.

تلمیذ: یعنی در جایی نداریم که مثلاً نهی عقلی با نهی شرعی منافات داشته باشد؟!

استاد: حالا بعضی جاها که عقل نمی‌فهمد یک بحث دیگر است.

اللهم صل علی محمد و آل محمد