نکاتی در باب اجتهاد و شمّ‌الفقاهة

اسم آن وادی در ذهنم بود الآن فراموش کردم؛ بعد از وادی مُحسّر وادی هست که چسبیده به منا است. وادی محسّر آن آخرین نقطۀ مشعر است که وقتی می‌خواهند از مشعر به منا بیایند تا خورشید طلوع نکرد انسان نباید وارد وادی محسّر بشود و نباید از وادی محسّر عبور کند.

حضرت می‌فرماید: اشکال ندارد که در آنجا قربانی کنید. حالا سؤال در این که اگر در آنجا هم نشد چه کنیم؟! به‌حسب اجتهاد بدوی که بعضی‌ها اجتهاد می‌کنند می‌گویند که اگر قربانی در منا نشد یک متر هم خارج از آن باشد خارج از منا تلقّی می‌شود، خارج از منا تلقّی شد چه فرقی بین یک متر خارج از منا با صد فرسخ خارج از منا هست؟! لذا فتوا می‌دهند که همان موقع می‌شود کسی به تهران یا به اماکن خودش تلفن کند و در آنجا ذبح شود و به فقرا هم داده بشود.¹ این یک فتوا است.

همین امسال که ما در مکه بودیم خیلی‌ها که مقلدین بعضی‌ها بودند همین کار را انجام دادند؛ به شهر خودشان اطلاع داده بودند که دقیقاً در این ساعت شما ذبح کنید فرض کنید سر ظهر و این‌هم تا ظهر رمی عقبه را انجام داده و ذبح می‌کند و بعد از ذبح هم دیگر نیاز نیست که اطلاع بدهند چون قطعاً می‌داند که دیگر در آنجا انجام می‌دهند یعنی علم، علم عادی است و می‌رود حلق هم می‌کند و بعد هم مشخص می‌شود که بله این ذبح انجام شد. این یک قسم است و بعد هم می‌گویند که این قربانی به فقرا تقسیم می‌شود به اهلش ـ أهلها ـ این قربانی تقسیم می‌شود لذا این مشکلی ندارد.

اما صحبت در این است اینکه امام علیه‌السّلام می‌فرماید که باید ذبح گوسفند در منا انجام بشود برای این است که خود حاجی در منا هست، حاجی در روز دهم خارج از منا که نیست. اصلاً نیاز ندارد که امام علیه‌السّلام بفرماید: بروید قربانی را در مکه بکنید یا در طائف این قربانی را انجام بدهید. حاجی روز دهم صبح از مشعر می‌آید رمی عقبه می‌کند بعد باید قربانی کند حالا بگوییم رمی بکند بعد برود قربانی را در طائف بکند؟! آیا این معقول است؟! اصلاً معقول نیست. پس کسی که می‌خواهد رمی کند و بعد قربانی کند و بعد از قربانی بیاید حلق کند قربانی را هم در منا می‌کند دیگر این از ابده بدیهیات است. حالا راوی می‌آید می‌گوید: اگر در منا نتوانستیم قربانی کنیم حضرت می‌گوید: در قریب به منا اشکال ندارد. از اینجا استفاده می‌شود که منظور امام علیه‌السّلام این است که قربانی در منا باید باشد؛ یعنی همان روز باید انجام بشود در کنار خود حاجی که دارد اعمال را انجام می‌دهد. حالا منا نشد قریب منا نشد وادی محسّر نشد بالأخره باید در همان منطقه انجام بشود به‌خاطر برائت مسئله، والاّ امام علیه‌السّلام این‌طور می‌فرمود که حاجی باید در روز منا رمی کند و بعد هرجا دلش خواست قربانی کند.