نکاتی در باب اجتهاد و شمّ‌الفقاهة

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

توصیه‌ و شیوۀ مرحوم علاّمه طهرانی دربارۀ درس خارج

به‌طورکلی آنچه که مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ نسبت به درس مخصوصاً درس خارج توصیه می‌کردند این بود که می‌فرمودند:

شاگرد در بحث خارج وقتی شرکت می‌کند باید خودش را مجتهد فرض کند نه‌اینکه ببیند چه مطلب از گوینده نسبت به این قضیه القاء می‌شود و قبل از شروع بحث باید برود اسلوب بحث را در اختیار بگیرد که استاد کیفیت درس را به چه نحوی بیان می‌کند و فردا چه می‌خواهد بگوید و راجع به چه قضیه‌ای می‌خواهد صحبت کند.

طبعاً از بحث روز گذشته مشخص است که بحث روز مستقبل در چه زمینه‌ای هست. این تقریباً از سبک کلام به‌دست می‌آید بیاید.

فرض کنید که بحث ما راجع به تتمۀ تقریر کلام مرحوم آخوند در دلیل عقل بود و ما هنوز کلام را تمام نکردیم تا سراغ کلام مرحوم کمپانی یا مثلاً بقیۀ افراد برویم تا ببینیم آنها به چه نحوه تقریر کرده‌اند. لازمه‌اش چیست؟! لازمه‌اش این است که شما دیشب کفایه را مطالعه کرده باشید حواشی کفایه را هم مطالعه کرده باشید. اشکالاتی که بر مرحوم آخوند ممکن است وارد بشود یا به نظر شما می‌رسد یا دیگران بیان کردند ـ بالأخره ما به مرحوم آخوند اشکال می‌خواهیم وارد کنیم ـ را در نظر بگیرید بعد با آن اشکالی که فرض کنید می‌شود قیاس و مقایسه کنید که تا چه اندازه نزدیک است.

ویژگی دروس سامرائیه و مرحوم سید محمد فشارکی

این کیفیت درس کیفیت درس مرحوم فشارکی است؛ درس مرحوم سید محمد فشارکی به این کیفیت بود. می‌گفتند: درس‌های سامرائیه، که خود شاگرد از قبل مبنای خود را در بحث تنقیح می‌کرد؛ نه‌اینکه بیاید در بحث بنشیند و بعد از استاد، مبنا بگیرد. بالأخره آن مطلبی را که شخص بیان می‌کند کمک و مساعدت می‌کند نسبت به مسائل درس، ولی این کیفیت بحث فایده‌اش خیلی سریع است؛ یعنی خیلی سریع در عرض سه یا چهار سال در نهایت ممکن است قوۀ استنباط به حدّ کمال برسد؛ یعنی دیگر به مطلق بخواهد برسد، این نحوه بحث کردن خوب است.