جلسه ۲۸۷

یعنی به‌محض اینکه برای شما نسبت به الف درهم یا الف و مائة درهم شک پیدا شد در همان‌جا یک علم اجمالی منعقد می‌شود، این علم اجمالی سابق است. این علم اجمالی که منعقد شد یک علم تفصیلی را به‌دنبال خودش می‌آورد، آن علم تفصیلی، الف درهم است؛ این الف درهم متولّد از آن علم اجمالی اول است. ما یقین داریم که ذمۀ ما به الف درهم مشغول است، بنابراین چطور خروج از ذمه نسبت به الف درهم موجب اجرای برائت در مائة درهم است؟! چرا آن علم اجمالی اول در اینجا منجزیت ندارد؟!

این یک نکته‌ای است که دقت بکنیم بعداً به آن خواهیم رسید. فرض کنید در اقل و اکثر نسبت به سه مرتبه سبحان الله گفتن یا کفایت یک مرتبه، آن‌هم اقل و اکثر استقلالی است، ارتباطی نیست. البته بعضی‌ها گفته‌اند که ارتباطی است چون جنبۀ عبادی دارد ممکن است نظر مولا بر مجموع سه باشد بما هی ثلاثة. یااینکه فرض کنید شک در رکعات و امثال‌ذلک که اینها اقل و اکثر ارتباطیین هستند. یا در استقلالیین مثل قضاء صوم فائت؛ قضاء صوم فائت ارتباطی نیستند؛ هر روز فائته‌ای را قضا به‌جا بیاورید برائت ذمه و خروج ذمه از همان روز شده است. مثلاً شما بیست و هشت روز قضاء صوم می‌کنید، ذمۀ شما نسبت به این بیست و هشت روز فارق است و بقی یومین؛ این دو روز به‌جای خودش محفوظ است. اما اگر این اقل و اکثر ارتباطی باشد مانند همین صوم اِحدیٰ و ثلاثین که در آنجا اگر یک روز قطع بشود کل این روزه‌ها قطع می‌شود و پدر طرف درمی‌آید، البته این برای جنبۀ تعمّد است و اگر جنبۀ سهو باشد مسئله این‌طور نیست یا مرضی برایش پیدا بشود، مسئله این‌طور نیست درصورتی‌که تعمداً یک روز را فوت کند کل آن روزهایی که [روزه گرفته] همه فوت می‌شود.

موجب برائت بودن اقل و اکثر استقلالیین، با خروج ذمه از مورد اقل و متیقن