جلسه ۲۸۹

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

گفتیم که در طریقۀ انحلال علم اجمالی بنا بر فرمایش مرحوم آقای حکیم اشکال هست و طریقۀ ایشان این بود که انحلال علم اجمالی انحلال تکوینی نیست بلکه انحلال تعبدی و انحلال حکمی است. از آنجایی که معلوم بالإجمال نمی‌تواند به‌واسطۀ علم اجمالی منجَّز باشد چون منجِّز بر معلوم بالتفصیل قائم است که عبارت از همان علم تفصیلی به نجاست إناء متعین است بنابراین اگر همان معلوم بالتفصیل ما بخواهد به تنجّز معلوم بالإجمال متنجّز باشد لازمه‌اش اجتماع حکمین مماثلین در مورد واحد است. یعنی طرفین علم اجمالی واجب الاحتراز است؛ هم إناء متیقّن النجاسه و هم إناء مشکوک النجاسه به تنجّز علم اجمالی، بنابراین علم اجمالی در طرف متقین موجب اجتماع حکمین مماثلین است؛ یعنی از یک طرف علم تفصیلی به نجاست این إناء، متیقّن و وجوب احتراز از این إناء متیقّن است و از یک طرف علم اجمالی به وجوب احتراز از این إناء و از این إناء است عن کلیهما آن‌وقت نسبت به این إناء می‌شود اجتماع حکمین مماثلین بر مورد واحد. نسبت به این نه، این جداست اما نسبت به إناء می‌شود اجتماع حکمین مماثلین بالنسبه به مورد واحد...

تلمیذ: همان که اختلاف در نواهی داشته باشد؟

اشکال داشتن اجتماع حکمین متماثلین در مورد واحد

استاد: فرق نمی‌کند، نفس اجتناب در اینجا هست، یَجبُ الاجتناب عن هذا حالا به هر علتی می‌خواهد باشد، الآن اجتناب از این به‌خاطر نجاست واجب است و اجتناب از این به‌خاطر غصبیت واجب است بالأخره در اجتناب که فعل مکلف است تأثیر ندارد، فعل مکلف عبارت از اجتناب است یعنی به این دست نزدن، ما دوتا دست نزدن که نداریم. ما باید این را ترک کنیم، ترک هذا الإناء بالعلم التفصیلی بدیهی، ترک این إناء به علم اجمالی دیگر برای چیست؟ این دیگر ترک ندارد ما دیگر ترک کردیم. ما هم ترکش کردیم و به این نباید دست بزنیم، حالا دوباره شارع علاوه بر اینکه ما به این دست نمی‌زنیم می‌گوید که دوباره هم دست نزن! اینکه نمی‌شود. دست نزن، دست نزن، ترک بکن، ترک بکن ترک بکن! یک دفعه ترک کردیم و دیگر معنا ندارد چون تحصیل حاصل است! اینجا است که می‌گویند که اجتماع حکمین متماثلین در مورد واحد اشکال دارد.