جلسه ۲۹۰
3يااينكه فرض كنيد كه علم تفصيلي بأحدهما بعداً پيدا كرديم آن علم اجمالي اول إلی أبد الآباد منجّز است؛ يعني اگر يكي از اين دو هم ازبين رفت ...، چون آن حدوثاً موجب اجتناب است لا بقائاً بنابراين اجتناب از طرف دیگر واجب است بهخاطر اینکه آنچه كه موجب احتراز از كلا إنائین است نفس حدوث علم اجمالي است اما بقائش ديگر شرط نيست، حالا آن علم اجمالي باقي باشد يا باقي نباشد يكي از دو طرف علم اجمالي ازبين برود يا ازبين نرود! يعني وقتي كه آن علم تعلق به نجاست أحد الإنائين گرفت وجوب احتراز تا قيامت بر اين دو ثابت شد ولو علم اجمالي ما ازبين برود يعني اگر یکی ازبين رفت يك طرف از علم اجمالي ازبين رفته است ولی باز تكليف نسبت به احتراز از طرف دیگر باقي است. اين يك فرض است كه قائل دارد.
تعلَّق آثار مترتبۀ بر علم حدوثاً و بقائاً
فرض ديگر مسئله اين است كه متعلَّق علم [و] آثار مترتبۀ بر آن علم حدوثاً و بقائاً مترتب بر علم است تا وقتي كه علم نسبت به موضوع باقي است آثار مترتبۀ بر علم و احكام مترتبۀ بر علم هم باقي است. وقتي علم بقائاً منتفي شد ديگر آثار هم طبعاً منتفي ميشود كه ايشان ميگويند که حق هم همين است. حالا فرض مسئله درصورت اوليٰ كه اگر علم تفصيلي سابق و علم اجمالي مسبوق بر علم تفصيلي باشد، و فرض هم اين باشد که آثار مترتبۀ بر علم حدوثاً مترتب است اما بقائاً نه؛ بقائاً احتياجي به بقاء علم نداريم ـ چون علم تفصيلي سابق است ـ بلکه بهمجرد اينكه علم تفصيلي نسبت به نجاست إناء معيّن پيدا ميشود احتراز از اين واجب ميشود و همینطور جلو ميآيد ميآيد تا به علم اجمالي ميرسد؛ فردا علم اجمالي پيدا ميشود كه أحد الإنائین متنجّس بِنجاسةٍ اُخریٰ، اين علم اجمالي دوم ديگر نميتواند اثر بكند. چرا نميتواند اثر بكند؟! بهجهت اينكه فرض اين است كه الفضلُ لِمَن سَبَق؛ اول علم تفصيلي نسبت به اين إناء معيّن ثابت شد و وقتي كه علم تفصيلي به اين ثابت بشود احكام مترتبۀ بر علم هم ثابت است و ديگر ازبين نميرود پس اين حكم احتراز از اين إناء همينطور جلو ميآيد ميآيد تا به علم اجمالي ميرسد و باز احتراز از اين واجب است، بهواسطۀ طرو علم اجمالي متعاقب بر علم تفصيلي، احكام و آثار علم تفصيلي ازبين نميرود. ما گفتيم كه با حدوث علم تفصيلي آثار تا روز قيامت باقي است. الآن آثار احتراز از اين در اينجا پيدا ميشود و فردا علم اجمالي طاری ميشود وقتي طاری شد، آيا علم اجمالي موجب احتراز از اين بشود مجدداً؟! نه، اين تحصيل حاصل ميشود و تحصيل حاصل هم محال است.

