جلسه ۳۰۲

عدم اهتمام شارع به احکام طهارت و نجاست

دسته‌بندی احکام از نقطه‌نظر مراتب اهتمام شارع به آنها

حالا اگر مسئله مسئلۀ دیگری بود، مولا گفت که أکرم العلماء ولی مقصود از أکرم العلماء برای ما مشخص نیست که علماء چه افرادی هستند؟ ما در اینجا یک عده از علماء را که پیش ما قطعی بودند اکرام کردیم حالا یک عدۀ دیگری هستند که نمی‌دانیم اینها منظور مولا هستند یا نیستند چون أکرم العلماء برای ما از نقطه‌نظر مفهومی مشخص نیست و ما در اینجا نمی‌توانیم با اکرام اینها بگوییم که موجب انحلال آن علم اجمالی شده است و در بقیه شبهۀ بدوی باید اجرا کنیم. یااینکه منظور مولا مراتب مختلفه‌ای از علم است؛ در اینجا با احراز یک مرتبۀ خاصّه این اجراء برائت در سایر مراتب نمی‌شود.

همین مسئله در مورد علم اجمالی هم وجود دارد؛ ما می‌دانیم که احکام شارع از نقطه‌نظر اهتمام، دارای مراتب مختلفی هست این برای ما قطعی است. یکی از این احکام، احکام طهارات و نجاست است که خیلی شارع نسبت به اینها اهتمام ندارد یکی دیگر از این احکام مربوط به مأکول و شروب و ملبوس است که باز می‌بینیم خیلی شارع نسبت به اینها اهتمام ندارد. مثل طهارت و نجاست نیست بلکه بالاتر است. بعضی از این احکام، احکام عبادات است می‌بینیم شارع نسبت به اینها اهتماماتی دارد. بعضی از این احکام هستند که اهتمام شارع نسبت به اینها خیلی زیاد است مثل احکام فروج و نکاح، بعضی از این احکام می‌بینیم اهتمام شارع بیشتر است مانند اعراض بعضی از این احکام دیگر به نهایت مرتبه می‌رسد مانند دماء. از نقطه‌نظر مراتب اهتمام می‌بینیم شارع مراتب مختلفی نسبت به احکام دارد و علم اجمالی داریم که قطعاً شارع نسبت به تک‌تک این موارد نظر دارد؛ و ما مِن موضوعٍ إلّا وَ لَهُ حُکمٌ فی الواقعِ و حکمٌ مُنشِئ سِواءٌ و کانَ و منَجّزاً أو لَم یَتَنجَز این مسئله، مسئلۀ علم اجمالی ما است.