جلسه ۳۰۴

پس این تقابل بین غیر مذکّیٰ و مذکّیٰ به‌نحو تضاد موجب تضاد خواهد شد یعنی این در اینجا مقبول نیست. ایشان می‌فرمایند که نه، ممکن است بگوییم که نفس زهاق روح موجب حرمت و نجاست است. نفس زهاق روح إلاّ ما خَرَجَ بالدلیل که فری اوداج با شرایط مذکور است. پس وقتی که ما اصل عدم تذکیه را جاری کردیم این زهاق روح که در اینجا هست و مسلّم است، این زهاق روح خودش موجب حرمت و خودش موجب نجاست خواهد شد.

جوابی که مرحوم کمپانی از این مسئله می‌دهند ناتمام است. چرا؟ چون با ممکن که نمی‌شود اثبات کرد و رفع تضاد کرد. اشکالی را که این شخص می‌کند اشکال واردی است. مستشکِل می‌خواهد این را بگوید که احکام الهی دائر مدار مصلحت و مفسده است و نفسِ اعتبار نیست مثلاً شارع که خون را حرام کرده است به‌خاطر مفسده‌ای است که در او هست نه‌اینکه به‌خاطر این است اعتباراً، و اصلاً مفسده‌ای هم ندارد و اعتباراً آمده است و همین‌طوری حرام کرده است! بله، اگر کسی بگوید که تزریق خون در رگ هم مثل خوردن است چه فرقی می‌کند؟! خیلی فرق می‌کند چون یک وقتی شما خون را در رگ تزریق می‌کنید یک وقتی خون را شُرب می‌کنید خیلی تفاوت بین این مسئله است و لعلّ اینکه در این مسئلۀ شُرب یک مفاسد روحی و مفاسد نفسی باشد همان‌طور که مشاهَد است که قساوت قلب و آن کدورت نفس برای این می‌آید. حالا اینکه انسان بگوید که خون مادۀ برای حیات است چرا باید نجس باشد؟! این نجاستش به‌واسطۀ احتراز برای این مسئله است.

بناءًعلیٰ‌هذا همان‌طوری‌که ممکن است نفس زهاق روح موجب حرمت بشود همان‌طور ممکن است زهاق روح با شرایط خاص موجب این حرمت بشود نه‌اینکه با یک شرایط خاصه. آن‌وقت در اینجا مرحوم کمپانی می‌تواند این‌طور بگوید که وقتی احتمال طرفین موجود است یعنی بگوییم که ممکن است حرمت و نجاست از ناحیۀ شارع به‌واسطۀ نفس زهاق روح باشد و ممکن است به‌واسطۀ زهاق روح با شرایط خاص باشد. پس ما در اینجا نمی‌توانیم اصل عدم زهاق روح را با شرایط خاصّه بیاوریم تااینکه با آن اصل عدم تذکیه مقابله کنیم. چون همان‌طوری‌که اصل عدم زهاق روح با این شرایط است، ممکن است اصل عدم زهاق روح با این شرایط خاصۀ دیگر باشد.