جلسه ۳۰۵

معنای تذکیه طبق آیۀ شریفه و متبادر عرفی

بنابراین تذکیه طبق آیۀ شریفه و همین‌طور طبق متبادر عرفی عبارت از اتصاف محل به یک وصف و به یک امر ثبوتی است که آن امر ثبوتی معلول علت و فری اوداج و استقبال و سایر شرایطی است که در اینجا به‌وجود می‌آید. پس تذکیه چیست؟ تذکیه عبارت از یک وصفی است که آن وصف را آن حیوان بعد از فری اوداج دارد یااینکه بعد از اخذ من الماء دارد یا بعد از اخذ دارد، یا بعد از نحر این وصف را پیدا می‌کند. آن حالت آن حیوان که الآن در این حیوان است ـ و اگر حلال‌زاده باشد می‌بیند! ـ آن حالتی را که او الآن آن حالت را پیدا کرده است بالأخره مشخص است دیگر! منظورم آن است که اگر کسی چشم باطن داشته باشد [می‌بیند] نه‌اینکه حلال‌زاده! اگر چشم باطن داشته باشد آن جنبۀ طیب نفس و طیب لحم را مشاهده می‌کند تااینکه آن حیوان مات حتف أنفه باشد.

اسم آن جنبۀ قذارت با جنبۀ طیب لحم را تذکیه و غیر تذکیه می‌گذارند، اسمش را مذکّیٰ و میته می‌گذارند. چرا؟ چون آن وصف ثبوتی که در او هست آن وصف ثبوتی در این نیست و وصف دیگر در آن است که به عبارت دیگر همان قذارت ذاتیه باشد. پس معلوم می‌شود این قابلیت یک امر اعتباری نیست؛ یعنی محل، محل قابل باشد. یک وصفی است که با این، حیوان قابلیت محل ندارد اگر شما مسلمان باشید ... شما که سهل است اگر امام زمان علیه‌السّلام هم بیاید یک سگی را سر ببرد با بریدنِ امام زمان هم سگ طاهر نمی‌شود. اگر پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم هم بیاید که بالاتر از امام زمان است طاهر نمی‌شود!

این قابلیت ندارد. یک وقتی امام می‌آید قابلیت را تغییر می‌دهد آن یک بحث دیگری است! یک وقتی نه با نفس این قابلیت محل، فری اوداج اربعه می‌کند طاهر نمی‌شود. هرچه هم می‌خواهد باشد. امام هم در اینجا باشد نمی‌شود. چرا؟ چون مسئله اعتباری نیست. مسئله تکوینی است و قابلیت محل، قابلیت تکوینی است.