جلسه ۳۱۳

مسئله‌ای که به نظر می‌رسد این است که گرچه این عنوان تذکیه بر آن معنای متحصَّل مترتب است و وقتی که آن تذکیه در آن معنای اول که همان عنوان متحصل باشد در اینجا حاصل نشد، در اینجا همان اصالت عدم تذکیه جاری می‌شود ولی مسئله در اینجا از این قرار نمی‌تواند باشد، زیرا اینکه تذکیه را معنای متحصّل بگیریم یا نگیریم، تفاوتی در نتیجۀ حکم ندارد. تذکیه عبارت از معنای متحصّل از فری اوداج با شرائط خمسه و قابلیت محل است، بسیار خوب! الآن فری اوداج و شرائط خمسه محقق است وقتی که بالوجدان محقق است آن نتیجه تابع سلسلۀ علل برای این نتیجه است. یکی از این سلسلۀ علل فری اوداج است، یکی از این سلسلۀ علل شرائط خمسه است، یکی از این سلسلۀ علل قابلیت محل است، پس دوتا از این سلسلۀ علل بالوجدان حاصل است؛ یکی فری اوداج و یکی هم شرائط خمسه، قابلیت محلّ می‌ماند که شک در قابلیت محل داریم وقتی که شک در قابلیت محل داریم، پس به قول مرحوم نائینی در اینجا احراز تذکیه نشده است و باید احراز تذکیه بشود. ولی صحبت در این است که ما برای قابلیت محل در اینجا اصلی نداریم که آن اصل عدم قابلیت یا قابلیت را در اینجا ثابت کند.

احرازی که در اینجا نشده است این احراز درصورتی می‌تواند مُلزِم باشد که بتواند به تلازم عرفی عدم آن قابلیت را ثابت کند ولی شما در اینجا اگر احراز قابلیت نکردید، عرف در اینجا نمی‌گوید که پس عدم قابلیت در اینجا مورد حکم است. نه! اینجا از آن موارد نیست؛ آن مواردی که شارع حکم را روی عنوان برده است و ما عنوان قابلیت در روایات نداریم. آنچه که ما داریم عنوان تذکیه است. ﴿إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ﴾ مسئلۀ قابلیت و عدم قابلیت محل را ما درآورده‌ایم و خلق کرده‌ایم اما در روایات آنچه که مذکور است مسئلۀ تذکیه است؛ فری اوداج اربعه با شرائط خمسه، البته درصورتی‌که محل، محل قابل باشد، این یک مسئله عرفی است. عنوانی ما در اینجا نداریم که براساس آن عنوان، اگر احراز نشود خلاف آن احراز خودش مورد و موضوع برای تکلیف می‌شود. بنابراین الحاق مانحن‌فیه به مسئلۀ تلازم عرفی مع‌الفارق است. وقتی که در اینجا فری اوداج اربعه را داریم و از آن‌طرف شرائط خمسه را داریم آن‌وقت در اینجا رکن اصلی برای تذکیه حاصل است؛ شک داریم که آیا احراز این قابلیت مشکوکۀ محل، مضر به آن تذکیه است یا مضر نیست، ما در شک قابلیت محل شبهه داریم که آیا شک در قابلیت ضرری به آن معنای متحصل می‌رساند یا نمی‌رساند؟ ما اصلی نداریم که می‌رساند یا نمی‌رساند.