جلسه ۳۱۴

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

مرحوم نائینی در دنبالۀ بحث عدم جریان اصالت تذکیه، در شبهات حکمیه فرمودند که بعضی از اعلام در شبهات موضوعیه یا در شبهات حکمیه در مورد مشتبه بین الحل و الحرام کالمتولّد مِن الحرام و الحلال قائل به طهارت حیوان و عدم حلیت اکل شدند درحالی‌که به‌مقتضای اصالة الحل و اصالة الطهارة، در هرجایی که اصالة الحل هست اصالة الطهارة هم در آنجا موجود است.

مطلبی را که آنها بیان می‌کنند که مقصود از ایشان شارح روضه است، آن مطلب این است که ایشان می‌فرمایند که در مواردی مانند همین شبهات حکمیه که امر مشتبه بین حلال و حرام است، به‌واسطۀ شکّ در تذکیه حکم به طهارت آن شیء و عدم حلیت آن مورد می‌شود. مثال‌هایی را برای این مسئله ذکر می‌کنند از قبیل نجاست مائی که إذا لَم یَبلغ قدر کرٍ یا حرمت تصرف در مال غیر در موارد شبهه، دلیل شارح روضه بر این مبنا این است که ایشان می‌فرمایند که ما در باب طهارات و نجاست باید اقتصار بر دلیل کنیم؛ دلیل ما در باب نجاسات عبارت از مواردی است که شارع آن موارد نجس را تعیین کرده است مانند کلب، میته، غیر مذکّیٰ و امثال‌ذلک و همین‌طور در باب حلیت اکل و ﴿أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰت﴾¹ موارد طیّب مشخص شده است و تعدّی از این موارد احتیاج به دلیل دارد. بنابراین در باب نجاسات چنانچه در موردی شکّ در نجاست شیئی باشد، چون این عنوان مُنطبَق بر او نیست بنابراین بنا بر قاعدۀ اصالة الطهارة باید حکم به طهارت کرد. اما در بحث حلیت اکل، عنوان عنوان طیّبات است و چون مشکوکُ الطیّبیه در متولّد از حلال و حرام ثابت است لذا حکم حلال بر این مشکوک مترتب نمی‌شود و باید حکم به حرمت اکل کرد. این جمع بین طهارت ظاهری و حرمت ظاهری نسبت به اکل است.

توجیه مرحوم نائینی نسبت به کلام شارح روضه