مرتب سازی:
جلسه ۳۱۴
3مرحوم نائینی این کلام شارح روضه را با این بیان توجیه میکنند و میفرمایند که با این بیان کلام ایشان قابل توجیه است؛ بیان ایشان این است که بهطورکلی در هرجا که شارع عنوانی را برای ترتّب حکم ذکر کرده است، نفس آن عنوان، اقتضای احراز آن عنوان را میکند برای ترتّب آن حکمی که شارع بر آن مترتب کرده است. نهاینکه شارع در اینجا علم را بهعنوان جزء الموضوع اخذ کرده است، نه! نفس انصراف عرفی در صورت ثبوت عنوان، احراز آن عنوان است مثل أکرمِ العالِم که اکرام روی عالم رفته است و این اکرام مُعلَّق بر ثبوت علم است و باید علم ثابت باشد تا اکرام ثابت باشد.
بناءًعلیٰهذا به یک ملازمۀ عرفی که در صورت ثبوت عنوان حکم مترتب بر آن عنوان است و در صورت عدم ثبوت عنوان و شکّ در آن عنوان، عرف حکم به عدم عنوان در آن مورد میکند و عدم آن عنوان در آن مورد، اقتضای حکم مخالف را میکند. مانند اینکه میگوید: أکرمِ العالِم، [در اینجا] اکرام را روی عالم میبرد، در صورت احراز عالم، وجوب اکرام است و در صورت عدم احراز عالم، حکم به جهل در مانحنفیه میشود نه حکم به عدم العلم. دو مسئله است؛ یک وقت حکم به عدم العلم است و یک وقت حکم به جهل است، در حکم به جهل طبعاً عدم اکرام ظاهری در اینجا ثابت است.
معنای طیّب
در موارد نجاسات شارع حکم نجس را روی عناوین خاصّه برده است؛ روی میته، کلب، خنزیر، خمر، غیر مذکّیٰ و امثالذلک برده است. پس در حیوان متولّد از حلال و حرام که در اینجا شبهه، شبهۀ حکمیه است بهواسطۀ عدم اندراج موضوع در تحت عنوان کلب یا میته یا خنزیر نمیتوانیم در اینجا حکم به نجاست کنیم؛ یعنی بهواسطۀ عدم احراز عنوان، آن مخالفِ با این عنوان در اینجا ثابت است که آن مخالف چیست؟ موضوعی است که قابلٌ لِلطهاره است. این در اینجا ثابت است. پس وقتی که این عنوان احراز نشده است خلاف این عنوان در اینجا احراز میشود، و خلاف این عنوان چیست؟ حکمش، حکم طهارت است. فقط در صورت خنزیر و کلب و اینها میشود حکم به نجاست کرد و اگر این عنوان ثابت نشد، خلافش ثابت میشود و آنهم طهارت است. و اما در مورد حلیت اکل، عنوانی که شارع آن عنوان را موضوع برای تعلق قرار داده است طیّبات است و طیّبات موضوع برای حکم است و عبارت از چیزی است که انسان از آن استلذاذ میکند و با آن استیناس دارد، این را طیّب میگویند؛ طیّب یعنی چیزی که انسان از آن لذت میبرد و انس با آن دارد نهاینکه از آن بدش بیاید، از آن خوشش میآید و این را طیّب میگویند، طیّبات در ﴿أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰت﴾ یعنی این.