جلسه ۳۱۹

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

¹

یک تتمه‌ای از بحث تذکیه در شبهۀ موضوعیه باقی ماند که إن‌شاءالله آن تتمه را امروز عرض می‌کنیم و فردا وارد در شبهۀ حکمیه می‌شویم؛ یعنی جریان و عدم جریان اصل تذکیه یا عدم تذکیه در شبهات حکمیه.

بحث در شبهات موضوعیه بر سر شک در اسباب و وسایل و مقدمات تذکیه بود؛ از باب فَری اوداج و اسلام و سایر شرایط تذکیه که اقسام اربعۀ این شبهات موضوعیه و جریان و عدم جریان اصل تذکیه عرض شد. یک شق باقی می‌ماند و آن این است که مورد هم از نقطه‌نظر قابلیت محل مشکوک است و هم از جهت جریان مقدمات و وسایل تذکیه مشکوک است. یعنی در دو جهت شک وجود دارد؛ اول از جهت نفس قابلیت و دوم از جهت مقدمات تذکیه، بنا بر آنچه که ما تذکیه را عبارت از فری اوداج اربعه با سایر شرائط بدانیم نه‌اینکه آن اصل و حقیقتی که موجب حلیت اکل است.

مانند مثالی که می‌زنند؛ لحومی که از خارج و از بلاد فرنگ به ممالک اسلامی می‌آید و انسان یا در خنزیریت و شاتیت آن شک دارد و یا از جهت دیگر در مقدمات تذکیه؛ یعنی از دو جهت مشکوک است.

یااینکه فرض کنید مانند لحوم أسماک که یا از نقطه‌نظر نفس حلیت لحم مورد شک است و دوم از جهت اسباب تذکیه که آیا موت برای او در ماء حاصل شده است یااینکه خارجاً عن الماء. چون علیٰ‌کلّ‌حال این بضائع از بلاد کفر هست که اعتمادی به کلام آنها نمی‌شود و یااینکه مسئله به‌طورکلی مسکوتٌ عنه است.

در این موارد چه باید کرد؟! مرحوم نائینی بنا بر تقریر بعضی از تلامذۀ خود در اینجا قائل به عدم جریان اصالت عدم تذکیه هستند و به مقتضای عدم جریان اصالت تذکیه، چون اصل دیگری در اینجا حاکم نیست باید در اینجا رجوع به اصالة الحل و الطهاره بشود و قائل به حلیت اکل و طهارت موضع هستند.