جلسه ۳۲۰
توضیحات:
برائت 1 ـ شبهه حکمیه
جلسه ۳۲۰
6بله! در اینجا می‌فرمایند که با توجه به اینکه شرایط تذکیه در اینجا محقق است یعنی تذکیه روی آن انجام شده است اگر یک اصلی باشد که به آن رجوع کنیم و دلیل لفظی باشد فَبها والاّ مسئله به دو صورت تقسیم می‌شود؛ یااینکه ما قائل هستیم بر اینکه تذکیه أمرٌ بسیطٌ و هو یوجِبُ الحلیة و الطهارة و هی متولدةٌ مِن قابلیةِ المحل و سائر شرائط مِنَ الفری و البسملَة و الذبح و الاستقبال و غیر ذلک، اگر این‌طور باشد استصحاب عدم تذکیه در اینجا جاری است؛ قبلاً در زمان حیات حکم به عدم تذکیه می‌شد، الآن لا یَجوز أکلُه فی الزَّمنِ الحیاة و الآن بعد از تحقق شرایط شک است که آیا به‌واسطۀ شکّ در قابلیت محل این عدم تذکیه مبدّل به تذکیه شده یا مبدّل نشده است؟ استصحاب عدم تذکیه مُحَکّم است. اما اگر در اینجا تذکیه را عبارت از همان فری اوداج و سایر شرایط می‌دانیم، پس دیگر نمی‌شود در اینجا استصحاب عدم تذکیه جاری کنیم. چرا؟ چون آنچه در اینجا می‌ماند استصحاب قابلیت محل است و قابلیت محل هم که حالت سابقه ندارد. اگر قابلیت و عدم قابلیت حالت سابقه داشته باشند، آن عدم قابلیت را استصحاب می‌کنیم. عدم اجراء استصحاب عدم قابلیت محل از یک طرف و از طرف دیگر علم وجدانی به تحقق شرایط تذکیه موجب می‌شود که ما اصل جاری برای مانحن‌فیه نداشته باشیم و مورد، مورد مشکوک می‌شود و در مورد مشکوک باید رجوع به سایر قواعد حلّ و برائت شرعی و اینها کرد. در اینجا اصل نداریم.
نوع استصحاب عدم تذکیه
مسئله‌ای که در اینجا به نظر می‌رسد، هم در جریان استصحاب که البته مرحوم صاحب جواهر این جریان استصحاب را رد کردند و هم استصحاب عدم تذکیه را در خصوص مانحن‌فیه بنا برفرض اینکه تذکیه عبارت از نتیجة الفعل باشد به‌عنوان أمرٌ بسیطٌ موجبٌ لِلحلّیةِ و طهارة جاری کردند، اگر این‌طور باشد آن مسئله‌ای که به نظر می‌رسد این است که ما در اینجا با این اشکال روبه‌رو هستیم که آیا این استصحاب عدم تذکیه، استصحاب مسببی است یا استصحاب سببی است؟ این استصحاب چه نوع استصحابی است؟ اگر در نظرتان باشد ما در استصحاب عدم تذکیه، این مسئله را در مورد بعضی از اقسام شبهۀ موضوعیه هم مطرح کردیم.