جلسه ۳۲۶

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

بحث راجع به کیفیت دلالت اخبار تسامح بر استحباب یا ارشادیت یا توسعۀ در دلیل حجیت که مربوط به اخبار ضعاف می‌شود بود و عرض شد که بنا بر تقریر مرحوم آقای خوئی ادلّه دلالت بر استحباب فعلی نسبت به روایات ضعاف دارند. البته این مسئله صرف‌نظر از مبنای ایشان بر استحباب فعلی، به‌واسطۀ ادلّۀ احتیاط است زیرا طبق مبنای ایشان، ادلّۀ احتیاط چه در مورد وجوب، شبهۀ وجوبیه یا در مورد استحباب، موجب حُسن فعلی، فعل مشتبه خواهند بود و موجب ترتّب ثواب بر نفسِ فعل مکلفٌ به خواهند بود.

بناءًعلیٰ‌هذا خود امر راجح ولو به‌واسطۀ اخبار ضعاف بر طبق ادلّۀ احتیاط موجب حُسن فعلی و حسن شرعی است. البته این مسئله محل تأمل است که فعلاً ما راجع به این مسئله بحث نمی‌کنیم. بعد از تمام شدن بحث تسامح در ادلّۀ سنن، در رجوع به بحث سابق که مسئلۀ برائت بود به این مسئله می‌رسیم. چون بحث ما راجع به ادلّۀ احتیاط بود که این احتیاط حسن فعلی دارد یا حسن فاعلی، و ثوابی که مترتب بر احتیاط است آیا به نفس فعل، راجع است یا به نیت فاعل و مکلف. صرف‌نظر از ادلّۀ احتیاط، ایشان می‌خواهند بفرمایند که این ادلّۀ تسامح و ادلّۀ بلاغ موجب حسن فعلی هستند و استحباب مترتّب بر آنها استحباب فعلی است.

اما صحبت در این است که آیا این استحبابی که مترتب بر فعل است، بر خود فعل مِن‌ حیثُ هوَ هو است یااینکه بر فعل به رجاء طلب ثواب است یا به رجاء التماس و طَلَبَ قول النبی است؛ چون مسئله فرق می‌کند، یک وقتی خود فعل مِن ‌حیثُ هو هو مورد برای حسن شرعی قرار می‌گیرد بالذات ـ البته به‌واسطۀ بلاغ ـ یک وقتی فعل مستحسن نیست بلکه فاعل این فعل را به رجاء ثوابٌ مِن الله یا طلبِ قول النبی این را انجام می‌دهد و این را اتیان می‌کند.