جلسه ۳۳۰

نکته‌‌ای که در اینجا هست این است که در بعضی از اینها دارد: «و إن لم یکن الحدیثُ کما بَلَغَه» که ممکن است در اینجا استفاده بشود که حدیثی که از امام آمده است اشتباه به گوش او رسیده است یا کاتب در کتابش اشتباه آن حدیث را نقل کرده است؛ فرض کنید که حدیث مربوط به یک امر مکروه است و در یک امر مستحب حدیث را نقل کرده است. آن حدیث یعنی آن خبر، خبر کما بَلَغه نیست و آن خبر به یک نحو دیگری است. خیلی از موارد اتفاق می‌افتد که فرض کنید می‌گویند که انجام نده و این شخص آن انجام نده را انجام بده تصور می‌کند.

من خودم به یاد دارم که در زمان مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ ایشان به یک شخص فرموده بودند که شما در جلسه جلوی جمع بگو که فلان شخص بدون اجازۀ ما این کار را انجام داده است. آن شخص گفته بود که مرحوم آقا گفته بودند که این شخص با اجازۀ ما این کار را انجام داده است! یعنی همین‌طور دقیقاً عکس آن مسئله [را گفته بود]! این «بدون اجازه» را «با اجازه» فهمیده بود! گوش او سنگین بوده یا هرچه که بوده است اشتباه فهمیده بوده است. خب ممکن است که نظایر یک هم‌چنین مسائلی اتفاق بیفتد که حدیث به یک نحو دیگری است و راوی آن حدیث را به قسم دیگر که یک امر استحبابی است بیان می‌کند، این یک احتمالی است که راجع به این حدیث می‌شود داد.

معنای «خبر» و «حدیث» در روایات

می‌شود مقصود از حدیث در «و إن لَم یَکُن الحَدیث کَما بَلغَه» این خبری نیست که از امام آمده است، حدیث یعنی خبر حدیث یعنی واقع. مثلاً می‌گویند که در اینجا چه خبر است؟ یعنی خبر این‌طور نبوده است که به این رسیده است، مقصود از حدیث این است که خبر یعنی آنچه را که واقعیت دارد و آنچه که حکایت از واقع می‌کند اگرچه فرض کنید که اصلاً اشتباهی هم نبوده است و اصلاً نه بر فعلش بر آن مورد و نه بر ترک آن هیچ خبری نداریم نه اینکه در اینجا اشتباه شده است. فرض کنید که اصلاً یک خبری مجهول است یا اشتباه در اینجا آمده است نه‌اینکه حدیثی باشد و خبری در واقع باشد که اشتباه شده است. آن‌وقت حدیث در اینجا به معنای واقع است.