جلسه ۳۳۰

بنابراین تفصیل مرحوم آخوند فی غیر محلّه است البته مرحوم آقای خوئی در اینجا به این اشکال حقیر توجه نداشتند و مطلب را از جای دیگر رد کردند و گفتند که در این دو روایت که یکی روایت محمد بن مروان است ضعیف است و دوم عمران زعفرانی است که مجهول است لذا این دو روایت حجّیت ندارد.¹ از باب حجّیت این دو روایت را کنار گذاشتند و در واقع تفصیل مرحوم آخوند را از این باب ابطال کردند.

جوابی که به این اشکال داده می‌شود، این جواب این است که گرچه روایت محمد بن مروان ضعیف و عمران زعفرانی مجهول است ولی چون سایر روایاتی که در اینجا هست صحیح السند و موثق هستند، این صحت سند آنها انجبار ضعف این دو روایت را می‌کند و این دو روایت از نقطه‌نظر متن با سایر روایات در یک سیاق هستند و دیگر نمی‌توانیم بین اینها قائل به تفرقه بشویم و مسئله همان‌طوری است که ما عرض کردیم که هیچ تفاوتی از نقطه‌نظر سیاق بین این دو روایت و سایر روایات نیست الاّ اینکه توضیح بیشتر است.

حالا در یک جا داریم: «مَن بَلَغهُ شیءٌ» یا «مَن بَلَغَهُ فعلٌ مِن الخَیر»، هردو یکی است و تفاوت ندارد. یا مثلاً «اوتیَه» یا «یعطیٰ»، حالا چون این «اوتیَه» است و آن «یعطیٰ» است باهم تفاوت دارند؟! یا مِنَ الثَّوابِ أو مِن الجَّنة، اینها هیچ‌کدام دلیل بر افتراق و تفصیل بین روایات نیست. این روایات راجع به این مطالبی بود که عرض شد.

احتمالات کیفیت استدلال بر روایات «مَن بَلَغ»

حالا بحث ما فعلاً راجع به کیفیت استدلال بر این روایات است. در اینجا سه احتمال داده‌‌‌اند:

احتمال اول: اینکه این روایات ناظر به توسعۀ در حجّیت است یعنی چطور اینکه حجّیت قول راوی باید مشروط به شرائط حجّیت از عدالت و وثاقت باشد، این روایات با تخصیص ادلّۀ حجّیت قول راوی به تخصیصی که این تخصیص موجب محدودیت ادلّۀ حجّیت نمی‌شود بلکه موجب توسعۀ در محدودۀ ادلّۀ حجّیت راوی می‌شود که حجّیت در همۀ موارد هست الاّ در موردی که بَلغَ ثوابٌ. در اینجا دیگر شرایط حجّیت اسقاط می‌شود و همان آثار و تبعات مترتبۀ بر روایات موثّقه بر روایت غیر ضعیف به نفس الشیء مترتب می‌شود؛ یعنی هم ثواب اخروی و هم آثار دنیوی مترتب می‌شود.