جلسه ۳۳۰

یا در نسخه بدل هست:

«و إن لم یکن علی ما بَلَغَه.»¹

این یک روایت است که اگر در این روایت دقت کنید این عمل را به‌واسطۀ ثوابی که مترتب بر آن است، انجام می‌دهد. به‌واسطۀ این جهت من این مطلب را عرض می‌کنم که بعضی‌ها این روایات «مَن بَلَغ» را منحصر در روایاتی کردند که در آن روایات ذکر ثواب شده است² مثلاً «مَن صَلّیٰ بِالبَیت کانَ لَهُ عَشرَ حَسَنات»؛³ مقدار ثواب بر این مترتب شده است. یا فرض کنید که دارد کسی که در روز جمعه انفاق کند یا ناخن در روز جمعه بگیرد کُتِبَ لَهُ مئة حَسنة و محی عَنهُ مئة سیئة.⁴

مقصود از روایاتی که تعداد ثواب بر عملی را بیان می‌کنند

نظیر یک هم‌چنین روایاتی خیلی زیاد است که ثواب بر این عمل ذکر شده است و تعداد ثواب و اجر بر این مسئله ذکر شده است ولی آنچه که روشن است و خیلی واضح به نظر می‌رسد این است که مقصود خودِ ذکر ثواب نیست که مثلاً حتماً لفظ ثواب در این لسان روایت آورده بشود، نه! فرض کنید که اگر در روایتی باشد: «یُستحبُ الصلاة صَبیحَة کلّ یوم» یا «یُستَحبُّ الدُّعا فی یَومِ العَرَفة» یا «یُستَحبُّ الدُّعا فی یَوم الأحَد» و امثال‌ذلک که ثواب در آن نیامده است و فقط استحباب آمده است یا مثلاً امر به اتیان فعلی می‌کند، تمام اینها مشمول همین روایات خواهد بود و اختصاص ندارد چون ظاهراً در یک جا اگر اشتباه نکنم خواندم که مرحوم آقای خوئی این را منحصر کرده‌اند⁵ حالا عرض می‌کنم. بعضی‌ها مثل ایشان مطلب را منحصر کرده‌اند در آن روایاتی که ذکر ثواب در آن بشود.⁶ می‌گوییم که نه، هیچ دلالتی در اینجا نیست، چطور اینکه شاید بر روایات و ادلّۀ دالّه بر واجبات ثواب هم مترتب نباشد و نفس امر به فعل عَلی نَحوِ الوُجوب، طبعاً یَترتَّب عَلیه الثَّواب یا نفس امر به فعل استحباب یَتَرتَّب عَلیه الثَّواب، این ثواب و مثوبه از لسان دلیل استکشاف می‌شود و نیاز به ذکر اینها نیست. این یک روایت که روایت صدوق است و صحیح السند است و در کتاب ثواب الأعمال است.