جلسه ۳۳۴

تعریف مذکّیٰ و میتۀ شرعی

تقابل سلب و ایجاب بودنِ میته و مذکّیٰ

بناءًعلیٰ‌هذا یک مذکّیٰ در شرع داریم که این مذکّیٰ عبارت از زهاق روح با شرائط مجعولۀ شرعی است. یک میته در شرع داریم و آن عبارت از سلب است؛ عدمُ زهاق روح بهذه الشرائط المجعولة، بنابراین تقابل بین میته و مذکّیٰ تقابل سلب و ایجاب است نه تقابل عدم و ملکه. این را خوب دقت کنید چون یک مورد نقض در اینجا هست که بعداً نسبت به این مسئله واقع می‌شود. براین‌اساس پس میته در وضعیت شارع و در عرف شرع به معنای ما زُهقَ روحُهُ بِغیر شرائط المجعولة است.

حالا در مورد حلیت و در مورد حرمت، شارع حرمت را بر عنوان میته مترتب کرده است و همین‌طور بر عنوان غیر مذکّیٰ؛ ﴿حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَيۡتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحۡمُ ٱلۡخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَهِ بِهِۦ وَٱلۡمُنۡخَنِقَةُ وَٱلۡمَوۡقُوذَةُ وَٱلۡمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ﴾¹ که حرمت أکل مترتب بر عنوان میته و بر عنوان عدم است که آن عنوان عدم، عدم المذکّیٰ است که از مستثنیٰ استفاده می‌شود؛ ﴿إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ﴾. پس نقیض این ﴿إِلَّا مَا ذَكَّيۡتُمۡ﴾ إلاّ ما غیرُ مُذکّیٰ، إلاّ ما لَم تُذَکّوُا است که نقیض برای تذکیه هست این در اینجا منشأ و علت برای حرمت خواهد بود. پس حرمت در اینجا روشن می‌شود.

بنابراین با استصحاب عدم تذکیه آنچه که مترتب بر استصحاب عدم تذکیه است که آثار شرعی است آن اثر شرعی عبارت از حرمت است. مسئلۀ حرمت به‌واسطۀ استصحاب عدم تذکیه در اینجا مشخص می‌شود. گرچه در اینجا مسئلۀ میته عبارت از عنوان خاص است ولی در اینجا این عنوان و این اعتبار برای ما احراز نشد. اگر در یک مورد احراز میته بشود در آنجا مسئلۀ حرمت مترتب خواهد شد ولی آن چه که برای ما در اینجا به‌واسطۀ استصحاب عدم تذکیه احراز هست عبارت از عنوان غیر مذکّیٰ است و عنوان غیر مذکّیٰ هم حکم شرعی بر آن مترتب است. ﴿حُرِّمَتۡ عَلَيۡكُمُ﴾ یعنی حُرّمَت علیٰ غیر مُذکّیٰ. پس حرام در اینجا ثابت می‌شود. حکم به حرمت لحوم در اینجا برای لحومی است که از خارج وارد می‌شود و در اینجا ثابت است.