جلسه ۳۳۷

از حضرت صادق سؤال می‌کند که ما در جبال هستیم و در این گلۀ اغنام این الیتین‌ها را قطع می‌کنیم حضرت می‌فرمایند نجس است چون از حیوان حی اینها قطع شده است.¹ درحالی‌که این سبب، سبب خارجی است و این حکم به میته کردن امام علیه‌السلام به‌خاطر این است که در عرف شرع بِکُلُّ ما غیر مذکّیٰ أطلق عنوانُ المیته، بنابراین ما دیگر در ظرف شرع دو نوع میته نداریم تااینکه بخواهیم قسم ثالثی درست کنیم.

پس از محصّل ما ذکرنا این مسئله به‌دست آمد که حق با مرحوم شیخ انصاری است که ایشان همان‌طوری‌که استفاده کردند میته در شرع عبارت از غیر مذکّیٰ است و استصحاب عدم مذکّیٰ اثبات میته می‌کند بدون اصل مثبت و اصلاً استصحاب عدم میته جاری نیست و جایی برای استصحاب عدم میته هم وجود ندارد.²

تلمیذ: ... اصطلاح متشرعه حالا یا ابتدا یا وسط یا انتها ...، به‌هرحال شرع وقتی دارد حکم را می‌برد روی یک موضوعی که خودش الآن می‌خواهد برای این موضوع تعریف داشته باشد ... حالا قبل از اینکه شرع بیاید میته یک معنایی داشته حالا می‌آید روی این موضوعی که خودش می‌خواهد حکم رویش بار کند، یک معنای دیگری بار می‌کند یا معنایی که قبل از این داشته را بار می‌کند، و نمی‌توانیم بگوییم که چون ابتدای شرع بوده، شرع می‌خواسته روی این موضوع حکم دیگر بدهد بلکه روی همان معنای قبل از شرع آمده این حکم را آورده است.

استاد: نه ببینید ما این را می‌خواهیم بگوییم که الآن در چه زمانی هستیم و با چه نگرشی داریم به این موضوع نگاه می‌کنیم. آیا الآن ما در زمان اول شرع هستیم بدون روایات امام صادق و امام باقر علیهماالسّلام؟ البته من به‌خاطر تطویل متعرّض بعضی از مسائل دیگر نشدم همان‌طوری‌که تقریر شد [به چیزی که] عقلاء حکم به حلیت بکنند، به آن مذکّیٰ می‌گویند، نه حالا ما به آن کاری نداریم. ما الآن دو زمان داریم؛ یک زمان ابتدای نزول آیه که میته در عرف عبارت از ما زُهِق روحُه عن حتف أنفه است به این در اصطلاح عرف میته می‌گویند شارع هم که دارد با مردم صحبت می‌کند، همین عرفیات و همین موضوعات عرفی را به‌کار می‌گیرد. حالا در آن زمان این مطلبی که شما می‌گویید درست است. یعنی در آن زمان شرع، اگر فرض کنید که بیایند بگویند که میته در شرع برای غیر مذکّیٰ اصطلاح شده است می‌گوییم که نه آقاجان اینجا در آیه میته را درقبال سایر موارد قرار داده است بنابراین میته به معنای عرفی است و سایر موارد هم به معنای عرفی است. پس ما برای میته دو شق داریم؛ یک شق میتۀ مات عن حتف أنفه یک میته‌ای که از سبب خارجی باشد یکی هم مذکّیٰ پس سه مسئله داریم؛ دو نوع میته داریم و یکی هم درمقابل، مذکّیٰ داریم ولی الآن ما بعد از 1400 داریم راجع به این قضیه صحبت می‌کنیم. یعنی بعد از اینکه آیه آمد، بعد از اینکه پیغمبر 23 سال در میان مردم بود، بعد از اینکه امام صادق و امام باقر آمدند، بعد از 250 سال از زمان ائمه علیهم‌السّلام میته اصطلاحاً به غیر مذکّیٰ اطلاق شده است. الآن ما چه‌کار کنیم؟! الآن که میته غیر مذکّیٰ است و یک حیوانی هم جلوی ما هست، آیا ما می‌توانیم استصحاب عدم میته جاری کنیم و بگوییم که چون در آیه اطلاق عدم میته آمده ...، آن آیه ابتدای شرع و ابتدای حکم را بیان کرده است ولی وقتی که شارع الآن در اینجا گفته که در زمان امام رضا مسئله تمام شد إمّا مذکّیٰ و إمّا میتة حالا این میته مات عن حتف أنفه یا مات بِسببٍ غیر شرعیٍ خب هردوی آنها میته است. وقتی که این‌طور است اگر ائمه بگویند که میته، منظور از اطلاق میته در لسان ائمه چیست؟! غیر مذکّیٰ است. در زمان ائمه بر غیر مذکّیٰ نجس گفتند، شما می‌گویید که در روایات بر غیر مذکّیٰ نجس اطلاق نمی‌شود، ما می‌گوییم که می‌شود به‌خاطر اینکه ائمه می‌گویند که إمّا مذکّیٰ و إمّا غیر مذکّیٰ ...