مرتب سازی:
جلسه ۳۴۳
7فرق بین متعلق و متوقف
باید عرض شود که با کمال تأسف آقایان فرق بین متعلق و متوقف را متوجه نشدند! یک متعلِق داریم و متعلَق، یک توقف داریم و متوقِف. فرمودند که مقدمۀ یک شیء یا معلول یک شیء نمیتواند جزو مبادی وجودیه و تحققیۀ حکم قرار بگیرد و این موضوع عبارت از آن شیئی است که از نقطهنظر وجودی در سلسلۀ معلولیت و معروضیت قرار دارد. اما اگر شیء ما از باب تعلق بود، این دیگر جزو مبادی نیست؛ حسن احتیاط، حسن متعلق به احتیاط است و متوقف بر احتیاط نیست. مثل اینکه شما میگویید که حُسن صدق، در حسنِ صدق حسن، متعلق به صدق است اما آیا حسن متوقف بر صدق است؟ حسن در اینجا متوقف بر صدق نیست. حسن صدق متوقف بر انطباق واقع است چون صدق منطبق بر واقع است لذا این صدق در اینجا مستحسن است اما دیگر حسن متوقف بر صدق نیست! در اینجا احتیاط متعلَق برای حسن است و میگوییم که حسن احتیاط، حُسن احتیاط در اینجا متوقف بر مورد مشکوک است و چون مورد، مورد مشکوک است لذا در اینجا احتیاط مستحسن میشود والاّ حسن متوقف بر احتیاط نیست. چون حسن احتیاط در اینجا محقق شد، مترتب بر این امر به احتیاط محقق میشود. پس کجا از مبادی شد؟!
در حسن احتیاط، حسن متعلَقش احتیاط است نهاینکه حسن معلول برای احتیاط است، احتیاط خودش معلول برای حکم عقل است و عقل حاکم به حسن احتیاط است. آن معلول برای چیست؟ آن بهخاطر تعلق و مسبوقیت امر است، پس هیچ ربطی به همدیگر ندارند چون مسبوقیت امر در اینجا محقق است، آن مسبوقیت امر موجب برای حسن احتیاط است. حسن احتیاط که محقق شد مترتب بر این امر به احتیاط مترتب میشود پس اصلاً دوری در اینجا وجود ندارد همانطوریکه روی این قضیه خیلی در اینجا تأکید شده است. اینهم اشکال چهارم بود که خلاصه روی آن خیلی بحث نکردیم چون خیلی پیش پاافتاده بود.