جلسه ۳۴۴

بعد دیگر مرحوم آخوند وارد بحث اخبار «مَن بَلَغ» می‌شوند که آیا به‌واسطۀ اخبار «مَن بَلَغ» حُسن احتیاط را می‌شود در اینجا ثابت کرد یا نه.

احتیاط در طهارت و نجاسات موجب وسواس

نکته‌ای که در صحبت شما و اشکال شما نسبت به مسئله بود این است که هر شخص محتاطی برای وصول به واقع باید این احتیاط از او سر بزند حالا واقع هرچه می‌خواهد باشد؛ حالا آن واقع مسئلۀ توحیدی باشد، مسئلۀ سلوکی باشد، مسئلۀ عبادی باشد، مسئلۀ شرعی باشد یا مسائل غیر شرعی باشد، هرچه می‌خواهد باشد و در هر رتبه‌ای می‌خواهد باشد، جای احتیاط این است که احراز واقع بشود اما در بعضی از موارد می‌بینیم که خود شارع امر به عدم احتیاط کرده است یعنی نفس احتیاط، مانع است. من‌باب‌مثال در باب طهارت و نجاسات بنای شارع بر مسامحه است و شارع عمداً در اینجا آمده حکم به عدم احتیاط کرده است، دارید در السنه می‌بینید چرا؟ چون مورد طهارت و نجاست از مواردی است که اگر انسان بخواهد احتیاط کند و شارع هم بخواهد تأیید کند، قطعاً این قضیه به وسواس کشیده می‌شود، در نود درصد افراد این‌طور است. الآن این‌همه افرادی که وسواس دارند برای چیست؟ به‌خاطر احتیاط است! حالا اگر می‌بینیم که شارع آمده روی مسئلۀ طهارت ثوب هم تأکید کرده که حتماً باید طاهر باشد، خُب کم‌کم وسواس پیدا می‌شود.

ظهور وسواس در مسائل مهم مثل حج

وسواس هم در کجا ظاهر می‌شود؟ اتفاقاً در بعضی جاهای مهم مثل مسئلۀ حج پیدا می‌شود. حج یکی از مسائلی است که بسیار در این قضیه وسواس برای افراد پیدا می‌شود و من خیلی از افراد را دیدم که مسئلۀ وسواسشان از بعد از حج شروع شد، چون در موقع حج افراد را می‌ترسانند که حج تو باطل شد! زنت به تو حرام شد! خب شد که شد! پیرمرد هفتاد‌ساله بود در منیٰ می‌لرزید و این‌طوری رعشه داشت گفت که آقا می‌گویند که اگر طواف نساء نکنیم زن حرام می‌شود، گفتم که خُب بشود بهتر! گفت که اِه مگر می‌شود؟! گفتم که حالا عوضش راحتی فعلاً! یک‌دفعه گفت که این حاج ‌آقا چه می‌گوید؟! می‌گوید که بهتر که حرام شد! این اضطراب برای چیست؟ برای همین است که احتیاط آن‌طوری‌که واقعاً مورد امضاء است انجام بشود. خب وقتی که این‌طور هست کم‌کم نفس نسبت به این مسئله حالتش دگرگون می‌شود و حالت وسواس در آن پیدا می‌شود لذا شارع این مسئله را کنار گذاشته و در این موارد عمداً انسان باید خلاف احتیاط انجام بدهد؛ یعنی اگر بخواهد به‌سمت احتیاط برود آن خودش وارد شدن در مهلکه است لذا خلاف احتیاط انجام بدهد و طبق عمل به ظواهر جلو برود.