جلسه ۳۴۸

بنابراین اوامر مولویۀ احتیاطیه الزام به اتیان فعل می‌کنند به لحاظ إدراک الأمر المتحمل الأول یعنی به لحاظ ادراک واقع؛ ادراک آن چیزی که در واقع بود، رجاءً لإدراک الواقع است.

مرحوم آقای خوئی نسبت به این مسئله اشکال وارد می‌کند؛ ایشان می‌فرمایند که اوامر احتیاطیه گرچه در آن عنوان احتیاط هست و در این حرفی نیست اما یک وقتی شارع می‌گوید که این مسئله را باید مترتباً بر امر اول اتیان کنید لذا یک وقتی اگر اتیان نکردی این عمل باطل است، یک وقتی نه، شارع برای خود این اوامر احتیاطیه جا و محلّ برای تعلق حکم قرار می‌دهد چون دو امر ممکن است بر فعل واحد مترتب بشود؛ گاهی ممکن است دو امر بر فعل واحد باشد به‌نحوی‌که هرکدام از این دو به تنهایی ملاک برای تنجّز و فعلیت تکلیف بوده باشند فرض کنید که نذر می‌کند إمّا صلاة الیل و إمّا زیارة الحسین فی لَیلةِ العاشور یعنی در شب عاشورا یا صلاة الیل است یا زیارة الحسین است، ممکن است هر دو باشد و ممکن است واحدٌ منهُما باشد.

بنابراین فعلی که در شب عاشورا هست؛ صلاة الیل أو زیارة الحسین است خب در اینجا هرکدام از این دو را اتیان کند مَعَ الغفلَةِ عن الفعل الأول اشکال ندارد. چرا؟ چون هم به صلاة لیل، امر محتمل آمده است و هم به زیارت الحسین آمده است و هردو بِالأمر الأول مستحب هستند و نذر آمده در اینجا امر مجدد آورده است یعنی زیارةُ الحسین مستحبٌ بِالأمر الأول لا بالأمر المحتمل صلاة الیل هم مستحبٌ بالأمر الاستحبابی. حالا اگر شما در لیلۀ عاشور صلاة لیل را بدون توجه به امر استحبابی اتیان کردید آیا باطل است؟! نه، این باطل نیست. یعنی غفلت کردید از اینکه صلاة الیل مستحب است غفلت داشتید در‌این‌صورت صلاة الیل باطل نیست یااینکه زیارةُ الحسین را در لیلۀ عاشور به‌واسطۀ نذر اتیان کردید با غفلت از اینکه امر استحبابی به زیارةُ الحسین هست، این‌هم باطل نیست.