مرتب سازی:
جلسه ۳۵۱
8تلمیذ: آیا موسیقی هم از آن باب خل و خمر است که میفرمودند؟
استاد: نهخیر موسیقی مسئلهاش فرق میکند قبلاً هم راجع به این قضیه صحبت کردیم. یک وقتی برگشت شبهه به شکّ در مصداق است، یک وقتی برگشت شبهه به شکّ در مفهوم است. التفات کردید؟! در باب موسیقی شبهه بر سر این است که مفهومی که شارع آن مفهوم را بیان کرده آن مفهوم دقیقاً برای ما بِعلةٍ مِنَ العلل روشن نیست در آنجا جای احتیاط است. اما اگر مفهوم برای ما مشخص است منبابمثال شارع گفته است که خمر حرام است خمر هم میدانیم چیست؛ میدانیم یک مایعی است که از انگور میگیرند با این خصوصیات و کاملاً مشخص است. حالا در یک مورد ما بهجهت خود عنوان شک داریم که آیا عنوان خمر بر این صادق است یا نه؟ در اینجا شبهۀ موضوعیه است. آنجا شبهۀ، شبهۀ مفهومیه بود. در شبهات موضوعیه برائت جاری است.
این مسئلۀ مرحوم آخوند هم برگشتش به همین است چون مرحوم آخوند یک چیزی فهمیده؛ یعنی از قضیه یک هول و هراسی دارد که خلاصه نکند اتیان به این مورد مشتبه موجب اتیان به منهیٌ عنه باشد در مورد صرف الوجوب، اینجا دستش لرزیده و نتوانسته است فتوا به اتیان بدهد. درحالیکه مسئله در آنجا و در مورد اقلّ و اکثر استقلالی هردو یکی است. بحث در مورد اقلّ و اکثر استقلالی برگشتش یک وقتی به این است که از اول نهیای تعلق گرفته است یا نه؟ مثل اینکه از اوّل انسان شک دارد بر اینکه امری در اینجا هست یا نه؟ خب! اگر انسان شک داشته باشد از اول امری یا نهیای وجود دارد، میتواند با اصل برائت، نفی صدور بکند و نفی تحقق امر را بکند که از اول در اینجا نهی هست یا نه.
یک وقتی شارع ـ البته این را اشتباهاً جزو بحث اقلّ و اکثر ارتباطی و استقلالی قرار دادند ـ میگوید که واجب است که اداء دَین کنید بعد وقتی که وارد در آن دَین میشود آنجا میگویند که اقلّ و اکثر استقلالی، یعنی در واقع شارع گفته اداء دَین بکن؛ اداء دین ده تومان، بیست تومان، سی تومان تا میرسد اداء دین صد تومان و ما شک داریم صد تومان در اینجا مدیون هستیم یا صد و ده تومان مدیون هستیم؟ تا صد تومان امر شارع به اداء دین محرز است. شک این است که آیا آن امر به ده تومان اضافی تعلق گرفته است یا تعلق نگرفته است؟ شک در اصل نهی یا در اصل امر میرود. شبهۀ در آن متعلق مرجعش به شبهۀ در اصل آن امر است در مقام امر. آنوقت میگوییم که در اینجا امری نیست شبهه اصلاً شبهۀ حکمیه میشود که اصلاً حکمی در اینجا هست یا نیست.