مرتب سازی:
جلسه ۳۵۱
2أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم
مرحوم آخوند در شبهۀ موضوعیۀ تحریمیه و به تبع آن در موضوعیۀ وجوبیه قائل به احتیاط در بعضی موارد و عدم رعایت احتیاط در موارد دیگر است. اگر نهی به صرف الحقیقه و صرف الوجود تعلق بگیرد به حیثی که آن مکلفُ به در زمان واحد یا در مکان واحد منحیثالمجموع متعلق برای نهی باشد دراینصورت اتیان به فرد مشکوک به مقتضای رعایت مقدمۀ موصلۀ علمیه، موجب عدم علم به اتیان مکلفٌ به است. مانند اینکه مولا امر کند به حرمت افطار بین طلوع فجر و غروب که این زمان منحیثالمجموع متعلق برای نهی واقع شده است.
خب از آنطرف برای وجوب هم میتوانیم همین مثال را بزنیم؛ وجوب کفّ نفس از طلوع فجر تا غروب که متعلق نهی یا متعلق وجوب در اینجا عبارت از صرف الحقیقه است و صرف حقیقت یا به عبارت دیگر صرف الوجود متعلق برای نهی است بهطوری که اگر در آنٌ مِن آنات مکلف اتیان به آن فعل منهی کند کأنّ اصلاً نهی مولا را اطاعت نکرده است، بههیچوجه، چون نهی بر مجموع این زمان یا بر مجموع این مکان تعلق گرفته است.
یااینکه مولا امر به وجوب اکرام علمای اتقیاء کرده است فرض کنید مجلسی هست که فقط علمای اتقیاء را دعوت کرده است حالا اگر قرار باشد که یک فرد مشکوک را عبد اکرام کند، یعنی عدم وجوب اکرام علمای اتقیاء و از اینطرف حرمت اکرام علمای فاسق، اگر یک فرد مشکوک را اکرام کند از باب مقدمۀ علمیه ممکن است که نهی مولا را اتیان نکرده باشد. یعنی وجوب اکرام بر هر فردفرد نمیرود بلکه بر مجموع میرود گرچه موزّع بر افراد متعدده است اما مجموع منحیثالمجموع مورد لحاظ است یااینکه نهی بر فردفرد نیست بلکه بر مجموع است. اگر یک نفر غیر متّقی در این مجلس شرکت کند ممکن است که اسرار مجلس را فاش کند لهذا از باب مقدمۀ علمیه بر آن عبد حرام است که در مقام امتثال، فرد مشکوک را اتیان کند!