جلسه ۳۵۸

بناءًعلیٰ‌هذا بحث راجع به حسن احتیاط در اینجا تمام می‌شود و إن‌شاء‌الله از فردا بحث راجع به دوران بین محذورین را پی می‌گیریم.

ماحصل مطالب حسن احتیاط

ماحصل مطالبی که تابه‌حال در مورد احتیاط ذکر شد این است که اگر موارد برحسب استقصاء فقیه مواردی باشد که شارع روی آن موارد نظر اهتمامی نداشته باشد، احتیاط در آنجا حسن است. البته در بعضی از موارد این را ذکر نکرده‌اند که خود احتیاط موجب خلاف احتیاط و وسواس و اینها بشود، دیگر اینها مسائلی است که از متفرعات قضیه است و خود فقیه باید متوجه این مسئله باشد و نباید مقلد را به احتیاط سوق بدهد و با انداختن مقلد در احتیاط همان مسئلۀ عسر و حرجی که خود اینها تذکر می‌دهند که موجب وسواس خواهد شد و اختلال نظام شخصی به‌وجود خواهد آورد، آن مسئله دامن‌گیر آنها خواهد شد.

یکی از ملاکات بهترین فقیه

لذا بهترین فقیه فقیهی است که مقلد خود را از وارد شدن در حیطه و در ورطۀ احتیاط دور نگه دارد، این فقیه فقیه است إلاّ فی مواردٍ مخصوصة که آن موارد هم در فقه ذکر شده است؛ آن مواردی است که شارع نسبت به آن موارد اهتمام دارد مانند دماء و فروج و حقوق الناس باشد که اینها مواردش همه مشخص است و در کتب روائیه و در مجامع حدیث هم این موارد ذکر شده است. در غیر از این موارد تمام اینها مانند عبادات و نُسُک و امثال‌ذلک، وارد کردن مقلد در وادی احتیاط است و نه‌تنها رجحان ندارد بلکه مرجوح است و این مقام رجحان و اینها مربوط به فقیه است نه مربوط به مقلد که انسان به‌واسطۀ وارد شدن در این مسائل آنها را از اصل می‌اندازد و اصل مسئله از آنها فوت خواهد شد. خیلی از مطالب است که فقیه خودش باید عمل کند و خودش باید به آن برسد و نباید به مردم بگوید و همین‌که به مردم بگوید برای همۀ مردم شبهه و هزارتا شک و اینها پیدا می‌شود.