جلسه ۳۵۹

تأثیر کیفیت قبائل و عشایر و معاشرت آنها در مسئله حجاب

فرض کنید که قضیه راجع به حجاب است، اصلاً مسئلۀ حجاب یک مسئله و حکم عمومی است که در اینجا به این کیفیت آمده است اما ما باید ببینیم که واقعاً خود نحوۀ موقعیت مردم، قبائل و عشایر و کیفیت معاشرت آنها در این قضیه مؤثر است یا نه؟ آیا در برداشت انسان از مسئلۀ حجاب تأثیر دارد یا ندارد؟ با توجه به نحوۀ لباس و اینکه حالا حتماً یک لباس خاصی نیست یااینکه خیلی توجهی به بعضی از مسائل نمی‌شده است و حجاب را در آن زمان یک نحو دیگر می‌دانستند و همین‌طور سایر مسائل طبعاً در نگرش انسان به اشخاص و مخاطبین و موقعیت مناسب برای نزول حکم و کیفیت استنباط تأثیر دارد.

به‌طورکلی مشکلی که الآن جامعۀ فقهی ما دارد این است که نسبت به روایات و شأن نزول روایات به‌عنوان یک مبنای خشک نگاه می‌شود. چطور در کشورها قانون و حقوق مدنی می‌نویسند و مُدَوّب می‌کنند و آن‌وقت این را راجع به هر کدام انجام می‌دهند؛ راجع به ادارۀ ثبت املاک یک حقوق مدنی خاص دارد و راجع به ازدواج و اینها یک قانون مدنی خاصی دارد و راجع به کیفری یک حقوق خاصی دارد، اما نحوۀ اجرای این حقوق و اینکه برای هر شخصی یک حکم خاص به خودش هست، این مسئله در قوانین حقوق مدنی رعایت نشده است و این مسئله در اینجا درنظر گرفته نمی‌شود و قاضی خودش باید دنبال بگردد و ببیند که چه راهی می‌تواند پیدا کند؟ آن‌وقت اینجا دیگر دست وکیل خیلی باز است؛ بیاید آسمان و ریسمان را به همدیگر بدوزد تااینکه هرطور که شده از قوانین مختلف ـ هرچه بیشتر مسلط باشد ـ بیشتر ابزاری را برای حمایت از موکل خودش به‌کار گیرد. درست است؟ این دیگر بسته به [تسلط] وکیل است که بتواند چطور [این کار را انجام بدهد] آن‌وقت درمقابل او، وکیل آن‌طرف هم می‌آید این کار را انجام می‌دهد.