جلسه ۳۶۲

تعریف خبر متواتر

حجیت ذاتی داشتن تواتر

روی این حساب حجیت در این، حجیت ذاتی باید باشد. در مسئلۀ تواتر حجیت تواتر حجیت ذاتی است. ببینید در مسئلۀ تواتر می‌گویند که باید تواتر این روایات به حدّی باشد که لا یُحتمل معه کذب، این یعنی خودش فی‌حدّنفسه موجب صدق باشد برای افراد عادی. بعضی‌ها هستند که یک مطلبی را نمی‌پذیرند یک ناراحتی و یک مرض نفسانی دارند که اگر هزار نفر هم یک مطلبی را بگویند نمی‌پذیرند، خب این مرض است. بعضی‌ها اصلاً در مقابل اولین خبر یقین پیدا می‌کنند، آن‌هم یک مرض است. نه! آن نفوس عادیه و افراد عادی اگر یک خبری را نقل بکنند، برای آنها نسبت به موارد مختلف، طبعاً اینها می‌پذیرند و قبول می‌کنند. حجیت تواتر حجیت طبیعه و ذاتی است نه‌اینکه درنظر آن فقیه یا درنظر شخص این حجیت برای او منعقد بشود. خود تواتر به یک حدی است که به‌نحو عادی این موجب یقین صدور از امام را می‌کند. حتی اگر ما روای را هم نشناسیم. شما الآن فرض کنید که وارد مسجد اعظم بشوید و ببینید که مردم دارند از مسجد اعظم بیرون می‌آیند و یک منبری هم در آنجا صحبت کرده است، می‌بینید دارند به هم می‌گویند که دیدی بالای منبر این حرف را زد؟ درحالی‌که شما این را اصلاً نمی‌شناسید همین‌طور می‌بینید که نفر سومی چهارمی پنجمی همین را می‌گویند وقتی به بیستمی که رسیدید دیگر یقین پیدا می‌کنید که او بالای منبر این را گفته است. این دیگر مسئلۀ عادی است. مگر آدم مریض باشد که بگوید اگر صد نفر هم گفتند من یقین پیدا نمی‌کنم! والاّ اگر آدم مریض نباشد وقتی که به بیست‌تا قول یک جمله برسد ولو اصلاً نمی‌شناسد که اینها چه کسانی هستند که در مسجد اعظم رفته‌اند طبعاً برایش یقین پیدا می‌شود که این منبری این حرف را زده است. این را ما متواتر می‌گوییم. پس خبر متواتر آن خبری نیست که منقول برای او حجیت بیاورد بلکه نفس آن تواتر صرف‌نظر آن منقول موجب افادۀ علم است، نفس این خبر؛ اسم این را تواتر می‌گذاریم. پس حجیت تواتر حجیت ذاتی است که تکاثر الروایات و الأقوال بِنحوٍ لا یُحتَملُ معه کذب تواتر می‌شود. این حجیت ذاتی می‌شود.