جلسه ۳۶۵

پس معلوم می‌شود که مولا در اینجا از یک طرف این را مبغوض برای خودش می‌داند چون نهی امام علیه‌السّلام که می‌گوید: «لا تَفعَل» دلالت بر مبغوضیت می‌کند، منتها نه به‌نحو تحریم [بلکه] مبغوضیت به‌نحو کراهت، و به این نحو نهی می‌کند و از یک طرف مولا این جنبۀ تقرّبیت را به نفس فعل قبول کرده یعنی چون عبد دلش می‌خواهد و خوشش می‌آید ـ کسی که دوباره عمره انجام بدهد یعنی خوشش می‌آید دیگر! ـ چون از این عمل خوشش می‌آید، مولا نخواسته است که او را محروم کند و حکم ابطال روی این عمل بزند. آن شخصی که عمره انجام می‌دهد برای خدا انجام می‌دهد ولی «برای خدا» تا «برای خدا» خیلی فرق می‌کند! یک وقت واقعاً در نیتش لله است محضاً، خب این نباید عمره انجام بدهد بلکه باید برود طواف [مستحبی] بکند، نباید برود عمره انجام بدهد. یک وقتی نه، آن عبد عبدی نیست که این مسئلۀ لله محض را واقعاً درک و بفهمد مثل همین مردم عوام! این حاج آقای ... که اینجا نشسته‌اند می‌گفتند که یک اصفهانی گفته بود که پانصد هزار تومان خرج می‌کنی عمره می‌روی، کم پول نمی‌دهی‌ها! روزی یک عمره باید بروی انجام بدهی یا روزی دوتا عمره! به ازاء هر هزار تومان باید یک عمره انجام بدهی تا پول تو دربیاید! تو خیلی پول دادی! درست شد؟! این مردم همین هستند؛ یعنی این مردم عوام خیال می‌کنند اگر شما فرض کنید پانصد هزار تومان یا یک میلیون یا ده میلیون خرج کردید دو ساعت رفتید اعمال عمره را انجام بدهید کأنّ که عملی را انجام نداده‌اید! آقا دو ساعت چیست؟! دو ساعت نمی‌شود!! این احکام برای این مردم آمده است. التفات کردید؟! این حکم کراهت که جنبۀ مکروهیت و اینها دارد و درعین‌حال بطلان در اینجا نیست این برای این‌گونه [مردم] آمده است، شاید هم این را بگوییم که بنا بر آن حالت خود شخص، خدا هم تفضلاً یک مقداری به او ثواب بدهد.