جلسه ۳۷۳

تلمیذ: تشخیص عرفیت و ملاک حقانیت ملاک چگونه است؟

استاد: ملاک حقانیتش یک مطلب دیگری است. عرفیت خب معلوم است و دیگر نیازی ندارد. این همان است که گفتند هرکسی یک یک‌قرانی از جیبش بیرون بیاورد این ماشین برای اوست، این دلیل بر این است که یک ارتکازی در همۀ افراد هست و چون آن ارتکاز مابه‌الاِشتراک است یعنی یک نفر...

تلمیذ: بحث عقل است یا فطرت؟

استاد: فطرت است؛ یعنی فطرت، انسان را به یک راه‌حلی که نشود جایگزینی برای آن پیدا شود، سوق می‌دهد مثلاً در مورد یک ماشین، ما در وهلۀ اول اگر ‌چنین موردی باشد، فوراً سراغ قرعه نمی‌رویم بلکه مثلاً اول به تعداد خانوار نگاه می‌کنیم یکی می‌گوید که من هشت سر عائله دارم دیگری می‌گوید که من پنج سر عائله دارم و یکی می‌گوید که ما اصلاً تازه ازدواج کردیم. خب در اینجا می‌گوییم اولویت برای کسی که خانوارش بیشتر است. این اولویت‌هایی که می‌بینید درمی‌آورند، اینها برای چیست؟! از کجا درآوردند؟! آیا آیۀ قرآن است یا نه همان مرتکزات فطری است؟! البته این مرتکزات فطری باید صحیح باشد که صحیح بودنش احتیاج به معیارهایی دارد ولی اصل این مرتکزات خودش یک مسائل فطری است که نیاز به ملاک و حقانیّت ندارد.

بعد به افراد نگاه می‌کنیم می‌بینیم که یکی سن و سال بیشتری دارد مثلاً 65 سال یا ۷۰ سال است و دیگری جوان است. به آن جوان می‌گوییم که اگر با اتوبوس شرکت واحد هم سرکارت رفتی مسئله‌ای نیست ولی دیگری پیرمرد است لذا در اولویت است. پس یکی مسئلۀ خانواده را مطرح می‌کنیم یکی مسئلۀ پیری را مطرح می‌کنیم. بعد می‌آییم خود فرد را بررسی می‌کنیم می‌بینیم یکی آدم خوبی است اما دیگری فرد شروری است یعنی آدم مریضی است لذا به او می‌گوییم که آقا پی کارت برو! می‌خواهی ماشین بگیری چه‌کار کنی؟! می‌خواهی مزاحم مردم شوی؟! همین‌طور یکی‌یکی ملاک‌ها را جلو می‌آوریم و بعد در انتها وقتی به جایی رسیدیم که هیچ کاری نمی‌توانیم بکنیم و همه به یک اندازه بودند، آن موقع باید گفت که قرعه بزنید حالا قرعه را بعضاً اسم روی کاغذ می‌نویسند و اسم یکی درمی‌آید یا یک وقتی می‌گویند که هرکسی جواب فلان سؤال شرعی را بدهد [برنده است] این راهی است که انسان با آن می‌خواهد از بن‌بست بیرون بیاید و با کسی هم پدرکشتگی ندارد ولی برای بیرون آمدن از بن‌بست این به‌کار می‌رود.