جلسه ۳۸۵

یااینکه شما یقین دارید به اینکه أحدهما متنجس است فرض کنید که آزمایش دادید و یقین دارید بر اینکه أحدهما در اینجا دَم است؛ یا در این إناء دم واقع شده یا یک قطره دم در آن إناء واقع شده. الآن علم اجمالی دارید و مقتضای علم اجمالی اجتناب از هردو است. اما اینجا شما یک مُختَبر دارید می‌گویید که آقا صبر کن، این إناء واحد را در آزمایشگاه می‌برید و در آنجا تشخیص می‌دهند که قطعاً در این إنا یک قطره دم هم وجود ندارد. به علم ظاهری مشخص است دیگر، وقتی وجود نداشته باشد شما نسبت به طرف دیگر یقین دارید یا شک دارید؟! یقین دارید و این علم اجمالی ازبین می‌رود!

منافات یقین به أحد الأطراف با بقاء علم اجمالی در طرف دیگر

پس یقین به أحد الأطراف منافی با بقاء علم اجمالی در طرف دیگر است. اگر شما یقین به طهارت این دارید، باید یقین به نجاست آن هم داشته باشید. نمی‌شود نسبت به این یقین داشته باشید اما نسبت به آن باز در حال شک باشید. این قطره که هوا نرفته است! این قطره را با چشمتان دیدید که افتاد و صدا کرد یا در این رفت یا در آن منتها حالا گم شده و نمی‌دانید، خب وقتی که نمی‌دانید آمدید یکی از این إناء را در مختبر بردید و متوجه شدید این خالی از دم است خب یقین منتقل به آن می‌شود. یعنی علم اجمالی از شک به یقین متبدّل می‌شود. یقین نسبت به طهارت و یقین نسبت به نجاست و تنجّس. این در صورتی است که متعیّن باشد.

تلمیذ: ...

استاد: و لذا اگر علم اجمالی باز درصورت تردید باقی بماند ... مثلاً در اینجا ثلاثة إناء داریم و یکی را در مختبر بردیم و متوجه شدیم که این خالی از دَم است آیا علم اجمالی ما ازبین رفته است یا نرفته؟ نه، لعلّ اینکه در این دوتا باشد. قطعاً در این دوتا هست. یعنی علم اجمالی از ثلاثة آنیه به إنائین منتقل می‌شود. حالا اگر اربعة آنیه داشته باشیم و یکی را در مختبر بردیم علم اجمالی از اربعه به ثلاثة آنیه منتقل می‌شود دیگر تا وقتی که برای ما یقین حاصل بشود.