جلسه ۳۸۹

تلمیذ: در واقع علم اجمالی تبدیل به علم تفصیلی می‌شود؟

استاد: احسنت! یعنی تبدیل می‌شود به تناول حرام! عرف و عُقلا نسبت به مسئله همین را می‌گویند که مخالفت قطعیه حرام است!

در اینجا معترضین بر محقق قمی جوابی می‌دهند و آن جوابشان جلوی استدلال محقق قمی را می‌گیرد؛ جوابشان این است که وقتی که مولا یک امری را می‌کند شما چرا مخالفت قطعیه را مانع برای الزام مولا می‌دانید؟! خب همان‌طور که مخالفت قطعیه حرام است، به همان الزام موافقت قطعیه هم واجب است، شما بحث را روی موافقت قطعیه بردید خب ما می‌آییم از این‌طرف بحث را روی موافقت قطعیه می‌بریم و می‌گوییم که مولا وقتی گفته که این زید را در شب جمعه اکرام بکن، الآن زید مشتبه است چون معیّن نکرده زید عالم را اکرام کن یا زید جاهل! هردوی اینها رفیق مولا هستند و به خانۀ مولا رفت و آمد می‌کنند. مولا می‌گوید که زید را در شب جمعه اکرام کن، عبد شک می‌کند که کدام زید را اکرام بکند؟! زید عالم یا زید جاهل؟! دیگر به مولا هم دسترسی ندارد و نمی‌تواند به مولا تلفن کند و از مولا سؤال کند که آقا زید عالم منظورتان است یا جاهل؟ مولا می‌گوید که اکرام بکن و مسافرت می‌رود، تمام شد. خب حالا عرف نسبت به یک هم‌چنین موردی آیا حکم به موافقت اجمالیه می‌کند یا موافقت قطعیه می‌کند؟!

همین مردم که در کوچه و خیابان راه می‌روند می‌آیند یک زید را اکرام بکنند و بگویند که ما به حرمت مخالفت قطعیه نرسیدیم و اگر ترک اکرام کلیهما بکنیم مخالفت قطعیه پیش می‌آید اما ما أحدهما را اکرام می‌کنیم که حداقل مخالفت قطعیه حاصل نشود. آیا عرف این کار را انجام می‌دهد یا عرف می‌آید کلیهما را اکرام می‌کند؟! اکرام کلیهما برای چیست؟! برای احتراز از مخالفت قطعیه است یا برای اکتساب موافقیت اجمالیه است؟! قطعاً این‌طرف قضیه است.