جلسه ۳۸۹

ما خودمان هم از عرف هستیم؛ یکی از افراد عرف هستیم. پس چطور شما در اینجا می‌گویید که مخالفت قطعیه حرام است اما موافقت اجمالیه در اینجا اشکال ندارد؟! چه فرق می‌کند؟! چه فرق بین اکرام زید در شب جمعه که زید مردد بین شخصین است و بین اجتنب عن الخمر المردد بین الإنائین است؟! چه فرقی بین آنهاست؟! وقتی که مولا می‌گوید: احتَرِز آیا این به معنای حرمت مخالفت قطعیه است یا به معنای وجوب موافقت قطعیه است؟! کدام یک از این دو است؟! خیلی مسئله فرق می‌کند. عرف از این دو مطلب چه می‌فهمد؟! ما فعلاً در علم اجمالی هستیم و فرض می‌کنیم که تمام اوامر و نواهی علی مستعملِ الواحد هستند، همۀ آنها در یک سطح هستند، عرف چه می‌فهمد؟! موافقت قطعیه می‌فهمد. عرف از این امر این را می‌فهمد!

جواز، اصل اوّلی در عمل عباد

مرحوم میرزای قمی در قوانین در ضمن عبارتی که نسبت به این قضیه دارند یک جوابی که نه چندان دلچسب است نسبت به این مسئله می‌دهند؛ ایشان در اینجا این‌طور دارند که براساس و مبنای کلی تجویز شارع اشیاء را، ادله‌ای که ما نسبت به اشیاء داریم اباحه‌ای که نسبت به تناول اشیاء داریم که در ضمن آنها ادلۀ حلّ، حجب، سعه و امثال‌ذلک اینها هم جزو همان می‌آید، آن توسعه‌ای که خدای متعال نسبت به اتیان عباد داده است آن توسعه به‌عنوان ملاک کلی برای تناول اشیاء است إلاّ المستثنیٰ؛ خَرَجَ عن هذه التوسعة النواهی و الأوامر الإلزامیة یعنی شارع آمده اولاًبلااوّل یک توسعه‌ای نسبت به اتیان به کلُ شیء داده که هر چیزی را می‌توانی بخوری؛ از هر درختی می‌توانی ثمره‌اش را بخوری، هر منزلی را می‌توانی در این دنیا بِنا کنی، هر محلّلۀ مکرمّه‌ای را می‌توانی به نکاح درآوری مگر در آن موارد استثناء! یعنی در آن جایی که مخالف با حکم باشد. آن موارد چیست؟! آن موارد نواهی و آن موارد اوامر است و در آن موارد استثناء می‌شود. پس اصل اوّلی در عمل عباد جواز تناول است.