جلسه ۳۹۰

ایراد بر حمل شیخ

محل جریان قاعدۀ ید

ایرادی که بر این مطلب وارد می‌شود این است که ما در بحث قاعدۀ ید، قبلاً عرض کردیم که اولاً قاعدۀ ید در هر جایی نیست بلکه در جایی است که ظهور کلی و ظهور عام در آن مورد بر جواز تصرف است، در اینجا قاعدۀ ید جاری می‌شود ولی مثلاً در یک جایی که اکثر افراد و آن جوّ غالب بر معاملات و بر تصرفات، جوّ بر حلّ است؛ افراد مؤمن هستند یا حتی مسلمین غیر مؤمن هستند ولی بنا بر صحت عمل است، در آنجا قاعدۀ ید می‌آید و در قاعدۀ ید عرض کردیم که مسئلۀ ید یک مسئلۀ موضوعی شرعی نیست، به عبارت دیگر جزو اصول متشرّعه نیست بلکه این جزو مبانی و سیرۀ عقلائیه است اما از آنجا که در باب شرع و مبانی شرعیه، شارع مسئلۀ حلیت و عدم حلیت را مترتب بر عمل مسلِم قرار داده است و عمل او را در این زمینه حجّت قرار داده است از این باب به مقتضای سیرۀ عقلائیه حکم شارع تنفیذ پیدا می‌کند؛ یعنی به ضمّ دو مقدمه در اینجا که یکی اتّباع از سیرۀ عقلائیه است که عقلا در معاملات و در محاورات خودشان بنا را بر آن حکم غالب و حکم متداول می‌گذارند.

فرض کنید که الآن در کشورهای خارج ـ نه در این کشور ما بِحمدالله نیازی به این مطالب نیست همه صحیح العمل و صادق و پاک هستند هیچ‌گونه ریب، شک، خدعه و مکری خدای نکرده در مسائل و قضایا اصلاً وجود ندارد همه سلمان فارسی هستند! ـ هر جنسی را که به بازار عرضه می‌کنند خصوصیات آن جنس را باید بر آن قوطی و کاغذ و پاکت بنویسند که این از چه چیزی ترکیب شده و چه خصوصیاتی دارد و تمام جزئیاتش در تحت کنترل وزارت بهداشت قرار می‌گیرد! عین اینجا هیچ فرقی با اینجا ندارد! منتها کسی که از این قضیه تخلف می‌کند دیگر قانون را نسبت به او انجام می‌دهند و او را مجازات می‌کنند. حال، در یک هم‌چنین جوّ و در یک هم‌چنین موقعی که خریدار برای خرید متاع رجوع به بایع می‌کند نگاه به جعبه می‌کند، چرا نگاه به این جعبه می‌کند؟! چون جوّ غالب بر سوق بر اعتمادِ بر مکتوبِ بر این جعبه و قوطی است. مردم به دولت خودشان اعتماد دارند. دولتی نیست که وقتی کارخانۀ کالباس‌سازی را می‌بندند دوباره پول بدهند هفتۀ بعد باز کنند! نه، آنها به دولت خودشان اعتماد و اعتقاد دارند! این‌طور نیست که گوشت‌های یخی مرده را وارد بکنند بعد وقتی که همه خوردند و فهمیدند بگویند که نه اصلاً چنین چیزی نبود، طاهر و مطهر بود! ذبح شرعی بود! یا برنج فاسد را از پاکستان بیاورند که برای دام باید مصرف بشود، امت حزب‌الله اینها را می‌خورند و بحمدالله هیچ مشکلی هم برایشان پیش نمی‌آید، اینها همه برای کشورهای دیگر است! اینجا اصلاً و ابداً این حرف‌ها نیست! اگر کسی در مملکت امام زمان ـ خدا پشت و پناهشان! ـ ذرة‌المثقالی تخطی کند چنان بر دار شصت‌متری او را آویزان می‌کنند که نه‌تنها ایران بلکه کلّ دنیا این منظره را تماشا کنند و ببینند که در اینجا چقدر عدالت حاکم هست! الحمدلله! اما در کشورهای دیگر این‌طور نیست؛ خراب می‌کنند، تخلف می‌کنند، خیانت می‌کنند، همه کار می‌کنند، دین ندارند، کافر هستند، مسیحی و یهودی هستند! حالا اگر کسی در یک هم‌چنین جویّ می‌خواهند متاعی بفروشد براساس اعتماد می‌فروشد و آن آخذ و مشتری هم که می‌خواهد این سَلعه¹ را ابتیاع کند براساس اعتماد و آن جوّ غالب بر سوق است ابتیاع می‌کند.