جلسه ۳۹۳

تعلق علم اجمالی به عنوان، نه به فرد

عرض بنده این بود که علم اجمالی تعلق به طرفین نمی‌گیرد، علم اجمالی به أحد الطَّرفین کلی تعلق می‌گیرد و آن أحدُ الطَّرفین کلی وجود داشته باشد یا وجود نداشته باشد به حال خودش باقی است. من‌باب‌مثال یک إناء در این غرفه هست و یک إناء در غرفۀ دیگر است، درِ آن غرفه هم بسته و اصلاً قفل است ولی موجود است و ازبین نرفته است، علم اجمالی تعلق می‌گیرد إمّا هذا خمرٌ و إمّا هذا خمرٌ، شما چه‌کار می‌کنید؟! هیچ، علم اجمالی منجّز است یا نه؟ منجّز است. چرا؟ علم اجمالی تعلق به فرد نمی‌گیرد و تعلق به‌عنوان می‌گیرد و اینها الان مصداق برای آن عنوان است.

این علت و ریشه برای اختلاف این دو بزرگوار است و سایر افرادی که از اینها متابعت کردند، اینها متوجه نشدند که علم اجمالی بر عنوان است. این را تا آخر بحث علم اجمالی داشته باشیم که آنجا به‌درد ما می‌خورد، وقتی ‌که می‌خواهیم [ببینیم که] کدام مورد جزو وجوب احتراز است یا نه، یا در شبهه‌های محصوره و غیر محصوره هست یا نه. دیگر وقت گذشت.

تلمیذ: در اینجا بین معیّن و أحد الأطراف معیّن را معیّن نمی‌کنیم، یعنی نتیجۀ خود شما ...

استاد: وقتی می خواهی بروی یک چیزی را سوا کنی، مشهدی‌ها می‌گویند که همه یَک کِنار! ما همه یَک کِنار می‌گوییم! همۀ اینها‌ چه علم اجمالی مقدّم باشد چه مأخر باشد و چه اضطرار به أحد الأطراف معیّن یا غیره تعلق بگیرد، ما یَک کِناری هستیم.

تلمیذ: در اینجا در استصحاب مرحوم شیخ هم باز هم اشکال دارد.

استاد: بله.

تلمیذ: بر مبنای خود مرحوم شیخ که نتیجه‌اش یکی شد.

استاد: نه، ایشان در بحث تعیّن می‌گویند از طرف دیگر احتیاط نکن.

تلمیذ: منظور در لا تعیّن بود.

استاد: در لا تعیّن بله. در تعیّن مبنای شیخ به ما نزدیک‌تر است.

تلمیذ: بعداً لا تعیّن اینکه مرحوم نائینی فرموده‌اند اگر با حرمت واقعی مصادف بشود ...