جلسه ۳۹۹

روی این جهت کلام مرحوم آخوند این است که وقتی شارع حکم به حرمت خمر می‌کند آیا حکم به حرمت خمر موجود خارجی در این اتاق و در این جای مشخص می‌کند یااینکه نه، شارع حکم به حرمت خمر در ظرف وعاء طبیعت مهملۀ خودش بما أنَّه موجود فی الخارج می‌کند؟! کدام‌یک از این دو مدّنظر است؟! شارع وقتی که حکم به حرمت خمر می‌کند می‌گوید که الخمرُ حرامٌ ما اتَّفَق أو فی أیّ زمانٍ اتَّفَق أو فی أیّ مکانٍ اتَّفق، الخمرُ حرامٌ؟ خب الآن در آن واحد خمر چه معیّناً و چه مردّداً بین الطرفین یا بین الأطراف محقق است.

به مجرد تحقق خمر، حکم شارع بر حرمت خمر منجّز می‌شود و این حکم منجّز به هردوی اینها تعلق می‌گیرد نه‌اینکه فقط به آنکه مفقود است، الآن این دو مشمول حرمت خمر و لا تَشرب الخَمر هستند حالا اگر یکی از اینها ازبین رفت خب ازبین برود، الآن نفر بعدی هم مشمول حرمت لا تَشرب الخَمر است؛ إمّا هذا و إمّا هذا، «إمّا هذا» که ازبین نرفته و هنوز سر جایش هست. اما در باب اضطرار اصلاً جعل حکم متوقف بر عدم اضطرار است، وقتی شارع می‌گوید که لا تَشرب الخَمر، همراه با لا تَشرب الخَمر می‌گوید که إلاّ إذا أن تَکونَ مُضطرّاً یعنی حرمت خمر همراه با عدم اضطرار و مشهود به فقدان اضطرار است نه‌اینکه حکم مشروط به وجود خارجی یا فقدان آن امر خارجی است. شارع می‌گوید که الخَمرُ حَرامٌ، همراه با الخَمرُ حَرامٌ می‌گوید که درصورت عدم اضطرار، اما اگر اضطرار ایجاد شد الخَمرُ لَیسَ بِحرامٍ دارد و درقبالش می‌گوید که لَیسَ بِحرامٍ لذا در این مورد الآن این یک خمر واحد است چرا سراغ خمر مخیّر برویم سراغ معیّن می‌رویم. این خمر، خمر است آیا حرمت خمر به این تعلق می‌گیرد و بعد اضطرار آن را برمی‌دارد یااینکه نه، از اول با وجود اضطرار این اصلاً لَیسَ بحرامٍ است نه‌اینکه در یک ثانیه حرمت خمر به این تعلق بگیرد و بعد از اینکه تعلق گرفت اضطرار بیاید و آن را رفع می‌کند! بلکه هم‌زمان با حرمت خمر اضطرار هم در آنجا حضور دارد؛ الخَمرُ حرامٌ ما لَم یَکن مُضطراً، اضطرار که ازبین رفت الخَمر حرامٌ به‌جای آن می‌آید. الآن من به این اضطرار پیدا کردم، این الآن حرام نیست و یک ساعت بعد که اضطرار برطرف می‌شود، دوباره حرام می‌شود چون اضطرار نیست، در مقام جعل هم‌دوش و قرین با حرمت، اضطرار هم وجود دارد.