جلسه ۴۰۱

پس زید در اینجا دو عنوان دارد؛ عنوان اول عنوان عالم است و وقتی که زید در تحت عنوان أکرم العلماء داخل بشود، لا تُکرم الفُساقِ مانع می‌شود یعنی اگر شما خواستید در شب جمعه علما را اطعام کنید یا در شب پنج‌شنبه علما را اکرام کنید و حالا فرض کنید که یک فاسقی در اینجا بود، اکرامش نکنید [نه‌اینکه] حالا بزرگواری کنید و فساق را هم اکرام کنید! ولی اگر در شب جمعه می‌خواهید ریاضیون را اکرام کنید دیگر نمی‌توانید بگویید که چون لا تُکرم الفُساقِ منَ العُلماء داریم پس زید نباید بیاید، این مربوط به علما است و لا تُکرم الفُساقِ شامل آن شده است ولی به ریاضیون چه ارتباطی دارد؟! پس دو عنوان، دو حکم مخالف خود می‌گیرند.

صحبت ما در اینجا با مرحوم آقای حکیم و [افراد] هم ایده و مبانی ایشان در اینجا این است که آن اضطراری که مانع برای تنجّز احکام اولی است در کجاست؟! آیا اضطرار به همان عنوانی تعلق گرفته است که احکام اولی بر آن عناوین تعلق گرفته است یا نه اضطرار بر آن عنوان تعلق نگرفته و اضطرار بر امر خارجی َولو بأی‌ّعنوانٍ‌کان تعلق گرفته است؟! اضطرار به‌عنوان بأنّه دواءٌ تعلق گرفته است نه به‌عنوان أنّه خمرٌ. اگر به‌عنوان أنه خمرٌ باشد بنابراین دیگر معیّن و غیرمعیّن نداریم و دیگر در اینجا معنا ندارد. پس در اینجا اضطرار بأنّه مایعٌ تعلق گرفته است خب الآن فرض کنید که شخص از عطش مشرف به هلاکت است و اضطرار دارد و شارع می‌گوید که تناول این مایع واجب است وَلو کانَ خمراً، وَلو کانَ شَربتاً، وَلو کانَ دَماً! حتی اگر دم هم باشد و موجب انقاذ باشد، تناول آن‌هم واجب است پس اضطرار به عنوان تعلق نگرفته است و اضطرار به یک امر خارج تعلق گرفته است، چه منافاتی با حکم اولی دارد؟! منافاتی در اینجا نیست لذا از این نقطه‌نظر اشکال وارد است.