جلسه ۴۰۵

حالا چرا می‌فرمایند که اگر تدریجی باشد در اینجا ممکن است بگوییم که وجوب احتیاط شاملش می‌شود؟! به‌جهت اینکه طرفین علم اجمالی ما گرچه اضطرار به واحدی تعلق گرفته است ولی چون این واحد غیر معیّن است هرکدام از اینها نسبت به علم اجمالی با آن ‌طرف دیگر سیّان است؛ یعنی هردوی اینها چه یوم الخمیس چه یوم الجمعه نسبت به علم اجمالی در حال واحد هستند یعنی همان‌طوری که تنجّز ...

تلمیذ: در فعلیتش؟

استاد: بله در فعلیت واحد هستند. من‌باب‌مثال دکتر به او دستور داده دو روز را پشت سرهم برای ناراحتی معده یا برای ناراحتی کلیه نباید روزه بگیری بلکه باید یک روز را روزه بگیری و یک روز دیگر را باید افطار کنی. حالا این شخص مردّد است یا یوم الخمیس را روزه بگیرد و یوم الجمعه را افطار کند یا یوم الخمیس را افطار کند و یوم الجمعه را روزه بگیرد. پس هردوی یوم الخمیس و یوم الجمعه نسبت به علم اجمالی یکسان هستند چون اضطرار در اینجا به واحد معیّن تعلق نگرفته است تااینکه او را از تحت این علم خارج کند بلکه او می‌تواند یوم الخمیس را روزه بگیرد یوم الجمعه را افطار کند یا برعکس. پس طرفین یکسان هستند و خروج واحدی از یوم الخمیس أو یوم الجمعة نسبت به تنجّز علم اجمالی خدشه‌ای وارد نمی‌کند چون در اختیارش هست؛ أو یوم الخمیس أو یوم الجمعة، هنوز هم که تکلیف فعلی نیست و حتی قبل از طلوع فجر یوم الخمیس باز تکلیف فعلی نیست. در طلوع فجر باید تصمیم بگیرد، همین که طلوع فجر یوم الخمیس هست باید تصمیم بگیرد که یا یوم الخمیس را روزه بگیرد و یوم الجمعه را افطار کند یا بالعکس. این تساوی طرفین نسبت به علم اجمالی موجب می‌شود که اضطرار نسبت به واحد، فعلی نباشد. می‌گوید که من حالا یوم الخمیس را روزه می‌گیرم این یوم الخمیس را روزه گرفتن، یوم الجمعه را فعلاً فعلی نمی‌کند چون هنوز یوم الجمعه نیامده که تا فعلی بشود. شاید تا یوم الجمعه بمیرد. یااینکه فرض کنید یوم الخمیس را افطار می‌کند و دیگر اجل مهلتش نمی‌دهد و حورالعین در قیامت منتظر هستند و خلاصه از دعای آنها دیگر نوبتی به یوم الجمعه نمی‌رسد! می‌گویند: چقدر دیگر در دنیا ماندی؟! بیا!