جلسه ۴۱۲

تلمیذ: چه ضرورتی دارد بین اضطرار و ابتلاء فرق بگذاریم یا فاصله زمانی درست کنیم؟! شما می‌فرمایید که اضطرار می‌آید نیم ساعت بعدش ولو اینکه ده ثانیه بعد، اضطرار را در واقع اختیار می‌گیرید.

استاد: نه ثمره‌اش در اینجا ظاهر می‌شود که اگر اضطرار به امر معیّن تعلق بگیرد، از اول این امر معیّن را از طرف علم اجمالی خارج می‌کنیم و دیگر علم اجمالی منحل می‌شود ولی اگر اضطرار به غیر معیّن تعلق بگیرد کاری انجام نمی‌دهد فعلاً تااینکه مکلف مضطر بشود.

تلمیذ: هنوز مضطر نشده است چون هنوز کاری انجام نداده است.

استاد: مضطر است. الآن بنده احساس تشنگی می‌کنم، اگر أحد الإنائین را نخورم از تشنگی هلاکت پیدا می‌کنم این احساس را که می‌کنم حکم به اضطرار آمد و حالا که حکم به اضطرار آمد این نفس حکم به اضطرار با علم اجمالی مخالف است؟ نه چون اضطرار می‌گوید که یکی را بخور.

تلمیذ: اضطرار که هنوز نیامده است.

استاد: اضطرار آمد و من باید بخورم.

تلمیذ: آن‌موقع که دستت را می‌بری اضطرار می‌شود.

استاد: آن اضطرار نیست، آنکه شما دستت را می‌بری، بر چه اساسی می‌بری؟!

تلمیذ: اضطرار که با اختیار جمع نمی‌شود!

استاد: نه! اضطرار بأحدهما! نه اختیار در فعل، اضطرار به اصل شرب، من به اصل شرب مضطرم ولی در فعل مختارم. شما می‌توانی این را بخوری و می‌توانی این را میل کنی. نسبت به اصل شرب مضطری والاّ مشرف بر هلاکت هستی.

تلمیذ: عرض من این است که تا آن موقعی که هنوز مختارم اضطرار نیامده است و می‌توانم این را بردارم یا آن را بردارم.

استاد: اینکه شما می‌خواهید این را بردارید یا آن را بردارید، بر چه اساسی می‌خواهید بردارید؟ شما که قبلاً علم اجمالی به حرمت داشتید! احساس! همین‌که شرایط برای هلاکت پیدا شد، یک اضطرار اینجا درست شد و هنوز شما دست به هیچ‌کدام نبردید، می‌گویید که حالا که من الآن مشرف بر هلاکت هستم باید أحد الإنائین را تناول کنم و این اضطرار فعلی می‌شود، هنوز تناول نکردید! حالا براساس این اضطرار فعلی دست می‌برید بالأخره این اختیار شما باید مسبوق به حکم باشد و مسبوق به یک احساس باشد. حالا که می‌خواهید دست ببرید اینجاست که با علم اجمالی جور درنمی‌آید که مرحوم کمپانی می‌گویند که چه اشکالی دارد. خود اضطرار که پیدا بشود، نسبت به غیر معیّن دیگر فرقی نمی‌کند چون اضطرار که حتماً نگفته است که این و حتماً نگفته است که آن، پس علم اجمالی شامل این خواهد شد درصورتی‌که اضطرار به این تعلق بگیرد و هم شامل آن خواهد شد درصورتی‌که اضطرار به آن تعلق بگیرد.