جلسه ۴۱۲

شارع از نقطه‌نظر خروج از تحت علم اجمالی چه تفاوتی می‌کند؟ شارعی که می‌داند این مکلف در مقام ابتلاء فعلی به نظر شما بالأخره نظرش تعییناً به یکی تعلق می‌گیرد والاّ تا آخر که در مقام تخییر باقی نمی‌ماند! تخییراً که داخل شکمش نمی‌رود! آنچه که در شکم می‌رود تعیینی است و هر چیزی که داخل شکم می‌شود باید معیّن و مشخص باشد و هیچ‌وقت چیز مبهم داخل شکم نمی‌شود.

پس وقتی که این مکلف در مقام ابتلاء می‌خواهد تناول کند این در مقام ابتلا‌ء معیّن می‌شود. آیا ممکن است شارع بگوید که چیزی که بعداً معیّن است، از نقطه‌نظر من مشمول برای حکم نیست؟! چه فرقی می‌کند؟! این شارع باید یک‌خرده کم داشته باشد تااینکه فرق بین تعیین و تخییر در مقام ابتلاء فعلی را نفهمد! چون اگر هم برفرض این اضطرار به تعیین بود، نتیجه‌اش در مقام ابتلاء فعلی حاصل می‌شود. تا وقتی که مکلف تعییناً نخورده است هردوی اینها در تحت احتمال محرّم هستند حالا وقتی دست می‌رود چه فرقی می‌کند که دست به تعیین برود یا دست به تخییر برود؟! بالأخره معیّن است، این از نقطه‌نظر ابتلاء‌ فعلی چه تفاوتی دارد؟

تلمیذ: می‌شود یک جواب دیگر هم داد که موضوع برای ابتلاء شد چون بین اضطرار و ابتلاء فرق گذاشتند و در مقام اضطرار هم هنوز علم اجمالی باقی است و فرض می‌کنیم که موضوع برای ابتلاء را اضطرار درست می‌کند و وقتی که اضطرار آمد در اینجا دیگر فرقی نمی‌کند که بگوییم که خود ابتلاء هم در مرتبه‌ای که اضطرار فعلی می‌شود، فعلیت پیدا می‌کند چون در اینجا موضوعش را محقق می‌کند.

اضطرار مرحلۀ مقدّم بر ابتلاء

استاد: نه، اضطرار یک مرحلۀ مقدّم بر ابتلاء است. اضطرار یک عنوانی است که به‌مجرد اینکه شخص احساس کرد که احتیاج به تناول أحد الإنائین دارد عارض می‌شود و در اینجا حکم اضطرار می‌آید و حکم اضطرار فعلیت پیدا می‌کند و فعلیت اضطرار به مکلف اجازه می‌دهد که ابتلاء بأحدهما را داشته باشد و دست ببرد. قبل از اینکه بخواهد اضطرار پیدا بشود حق دست بردن به أحد الإنائین را ندارد، اول باید اضطرار بیاید و شخص در خودش احساس اباحه نسبت به تناول أحد الطرفین کند و آن‌وقت دست ببرد.