جلسه ۴۱۸

پس ما در اینجا حکم توسطی نداریم بلکه یک حرمت خمر داریم یک حرمت زنا داریم یک حرمت سرقت داریم و یک وجوب صوم منذور داریم و بیش از این نداریم و از طرف دیگر حکم به التزام به اضطرار هم داریم، هیچ ربطی بین احکام توسطیه و بین احکام مانحن‌فیه نیست! گرچه نتیجه یکی است ولی بحث در دو محط قرار می‌گیرد؛ طروّ اضطرار و خروج أحد الطرفین از دایرۀ علم اجمالی در نتیجه با احکام توسطیه یکی است ولی در دو مبحث و محط است. در آنجا خود حکم، حکم توسطی است ولی در اینجا نتیجه‌اش نتیجۀ توسطی است و این دلیلش این است که چون در مانحن‌فیه خود شارع وقتی که [در حال] اضطرار حکم به تناول به أحد الطرفین را می‌کند در واقع مِن أول الأمر حکم به الغاء ملاک در حرمت خمر را کرده است؛ دارد می‌گوید که در مانحن‌فیه ولو اینکه مصادف با واقع بشود این خمر ملاک ندارد. این صوم ولو مصادف با واقع بشود و این افطار مصادف با یوم منذور بشود ولی درعین‌حال ملاک ندارد یعنی شارع با زبان بی‌زبانی دارد با لسان حال نفی ملاک از أحد طرفینی که مصادف با واقع بشود می‌کند منتها نیامده تصریحاً بگوید بلکه کنایتاً و تلویحاً گفته است و تلویحاً و کنایتاً در حکم با تصریح تفاوتی ندارد!

پس وقتی که جواز اضطرار شارع به أحدهمای مخیّر خارجی تعلق می‌گیرد إمّا هذا ولو صادف الواقع إمّا هذا ولو صادف الواقع پس ما ملاک برای حرمت را دیگر از کجا در مانحن‌فیه به‌دست بیاوریم تا درصورت شک در بقاء حرمت، استصحاب حرمت ماسبق موجب تنجّز طرف دیگر ـ غیر ما تناول فیه ـ بشود؟! می‌گوییم که شارع خودش گفته است! زبان حالش است!

مرحوم آقا رضوان الله تعالیٰ علیه فرمودند که ما در زمان مرحوم آقای انصاری در منزل آقای سبزواری بودیم ـ خدا رحمت کند ـ حاج‌آقا معیّن هم آنجا بود نشسته بودیم یک‌دفعه حاج‌آقا معیّن بلند شد و رو به آقای انصاری کرد گفت که اجازه می‌فرمایید که چند کلمه‌ای ذکر مصیبت بکنیم؟! گفتند: بفرمایید! صندلی گذاشتند و ایشان منبر رفت و گفت که چون امر فرمودند لذا ما اجابت کردیم! وقتی که پایین آمد آقا گفتند: کی آقای انصاری به شما امر کردند؟! گفت که زبان حالشان که بوده! آقا فرمودند که از کجا شما زبان حالشان را فهمیدید؟!