جلسه ۴۳۱

پس در اینجا حكم اضطرار قبل از علم اجمالی می‌آید در اینجا می‌ایستد و علم اجمالی هم كه محقق موضوع برای اجتناب است می‌آید در اینجا قرار می‌گیرد، اضطرار می‌گوید که یكی از طرفین واجب التناول است، علم اجمالی می‌گوید كِلا الطرفین مُحرّم التناول است همان‌طوری‌كه اضطرار درصورت غیر علم اجمالی می‌آمد حاكم بر حكم اوّلی می‌شد در اینجا هم می‌آید حاكم می‌شود و دیگر شبهه نیست. در اینجا هم اضطرار می‌آید حاكم می‌شود بر آن وجوب اجتنابی كه به این مضطرٌ إلیه تعلق گرفت و یَبقی الطرف الآخر بلامانع. خب پس چه فرقی شد بین اینكه اضطرار قبل از علم اجمالی باشد یا بعد آن؟! اصلاً اضطرار چه ربطی به علم اجمالی دارد؟! هیچ ربطی به‌هم ندارند. همان‌طور که اضطرار در احكام اوّلیه می‌آید حكومت پیدا می‌كند و آن حكم اوّلی را خارج می‌كند و وجوب را حاكم می‌كند یعنی همین خمری را كه الآن خمر است نه‌تنها از حرمت تبدیل به اباحه می‌كند بلکه تبدیل به وجوب می‌کند كار است دیگر یك وقتی پیش می‌آید که انسان مشرف بر هلاكت می‌شود آن‌وقت شما چه می‌كنید؟! ـ [آیا می‌گویید] سالك راه خدا و این حرف‌ها؟! نعوذ بالله! ـ آیا شما هلاكت را ترجیح می‌دهید یا شرب بعضی از امور بسیطه را می‌کنید؟! واقعاً این یك مسئله‌‌ای است كه در مواردی خلاصه آن جهت تقدّس می‌آید بر آن جنبۀ رضای الهی غلبه می‌كند و آن مطلب جلوه پیدا می‌كند و بزرگ می‌نماید به‌طوری‌كه آن حكم الهی در تحت آن خصوصیت نظرۀ نفس و كیفیت موقع نفس نسبت به این قضیه تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و خلاصه این از مواردی است كه انسان باید متوجه باشد!

عدم توجه به حلال و حرام لازمۀ مقام عبودیت

علیٰ‌كلّ‌حال عبد باید در مقام عبودیت نه حرام سرش بشود نه حلال؛ این مسئله است. در مقام عبودیت عبد باید عبد باشد؛ اگر حلال را حرام کنند بگوید که چشم! حرام را حلال كنند بگوید که چشم! اگر نسبت به حرام بایستد و بگوید که نه من عبودیت دارم تا وقتی كه حرام برای من حلال نشود، به همان اندازه دور است كه بیاید حرام را حلال كند! مگر افراد عادی می‌آیند چه‌كار می‌كنند؟! شرب خمر می‌كنند و حرام خدا را حلال می‌كنند، زنا می‌كنند و حرام خدا را حلال می‌كنند، سرقت می‌كنند و حرام خدا را حلال می‌كنند، حالا اگر نفس در مقام عبودیت بیاید حرامی را كه او حلال كرده، آن را در حرمت نگه دارد این‌هم چیست؟! این‌هم به همان مقدار می‌آید و مانع برای خودش ایجاد می‌كند.