جلسه ۴۳۶

پس حرمت به آن خمر در حال اختیار و در حال عادی تعلق می‌گیرد اما آن خمری كه در غیر حال عادی هست دیگر حرمت معنا ندارد چون حرمت به معنای الزام است و یکی از آثار الزام، عقاب است و شارع نمی‌تواند در عالم اعتبار خمریت را مبدّل به مائیت بكند چون در اختیار شارع نیست ولی حرمت را كه می‌تواند بردارد و بگوید: خمری را من حرام می‌كنم كه در حال قدرت و در حال اختیار باشد اما خمر در حال غیر اختیار حرام نیست! مثلاً چون طبیب تشخیص داده است می‌توانید بخورید، خمر خوردید و واقعاً هم خمر است، آب نخوردید ولی حرام انجام ندادید! نه‌اینكه كار انجام حرام دادید ولی شارع این را بنا بر حدیث رفع، رفع می‌کند! نفس الحكم المعلَّق علی الموضوع منتفی است و حرمت منتفی می‌شود. بنا بر آن حدیث رفع، حرمت از میان برداشته می‌شود و وقتی که حرمت برداشته شد، آن موجب احتیاط و اجتناب در علم اجمالی چیست؟ نفس الخمریه است یا حرمة الخمریه است؟! نفس الخمریه كه موجب اجتناب نیست مثل أحد الموضوعات است شیءٌ کَسائر الأشیاء، مایعٌ کَسائر المایعات است از نظر رنگ و لون آیا موجب اجتناب است؟! نه، خیلی چیزها داریم که [رنگش مانند خمر است] شربت آلبالو هم قرمز و سیاه است و آن دلیل نیست كه هر چیزی که رنگش قرمز باشد آن‌هم به همین كیفیت باشد! شما این چیزها را ندید؟! ما آن موقع زمان مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ [دیدیم]، از منزلمان تا مسجد هفت دقیقه راه بود و پیاده در این هفت دقیقه می‌رفتیم و یازده‌تا مشروب‌فروشی وجود داشت یعنی هر سه دقیقه‌ای از دوتا مشروب‌فروشی عبور می‌کردیم. بالأخره گروهی این و گروهی آن پسندند! هرکسی به‌دنبال مطلوب و محبوب خود است!

این مسئله است كه در اینجا هیچ چاره‌ای نیست جز آن مسئله‌‌ای كه مطرح شد که در علم اجمالی احكام روی عناوین بِما هی ‌هی رفتند بدون مسئلۀ قدرت و اختیار، بعد در رتبۀ فعلیت، مسئلۀ اختیار و قدرت در آ‌نجا مطرح است و غیر از این هیچ راه و چاره‌ای برای مورد باقی نمی‌ماند.