جلسه ۴۳۷

این بنا بر نظر قوم نسبت به این قضیه بود كه عرض شد. در مقابل آن، استدلال افرادی كه قائل به برائت هستند که همین دلیل را می‌آورند که حدوثاً و بقائاً احتیاجی به بقاء طرفین و استمرار طرفین دارد و وقتی كه این علت مبقیه منتفی شد پس علم اجمالی هم كه معلول است منتفی خواهد شد.

با توجه به مبنا و مسئله‌‌ای كه نسبت به علم اجمالی خدمت رفقا عرض شد كه در علم اجمالی صرف آن مصداقیت عنوان مطرح است، وقتی حدوثاً مطرح شد همین علت مبقیه برای بقاء تكلیف می‌شود و در این‌صورت مكلف باید از عهدۀ تكلیف خارج شود، با توجه به بیانی كه شد دیگر جایی برای استدلال طرفین باقی نمی‌ماند و مكلف باید نسبت به طرفین علم اجمالی احتراز داشته باشد، چه اضطرار قبل از طروّ علم اجمالی باشد و چه اضطرار بعد از طروّ علم اجمالی باشد، چه فقدان أحد الطرفین قبل از علم اجمالی باشد یا فقدانش بعد از علم اجمالی باشد كه فقدان قبل از علم اجمالی را مطرح نكردند ولیكن باز در این مبنای ما می‌آید یعنی اگر فرض كنید که قبل از اینكه علم اجمالی تعلق بگیرد یكی از دو طرفین شبهه ازبین رفته است و حالا یك طرف شبهه فقط باقی مانده است، الآن یك‌مرتبه ما علم اجمالی پیدا می‌كنیم كه إمّا هذا خمرٌ یا آنكه دیروز ازبین رفته و فقدان پیدا كرده است، باز علم اجمالی در اینجا منجّز است و تفاوتی در این قضیه نمی‌كند.

این ماحصل مطلب بود البته من این را فقط به‌عنوان اینكه محدودۀ بحث تا اینجا هست گفتم اما تااینكه به یك نقطه برسیم و مسئله تمام بشود خب هنوز مانده است كه إن‌شاءالله جلسات بعدی این مسئله را ادامه می‌دهیم و بیان بزرگان را هم در این زمینه عرض می‌كنیم.

راجع به مسئلۀ فلسفه هم دیدم كه اگر جلسۀ بعد بخواهیم آن بحث فقهی را بگوییم دیگر نمی‌رسیم لذا به‌جای آن بحث فقهی همان فلسفه را ادامه بدهیم كه بتوانیم تا فصل دوم را هم تمام کنیم و بعد إن‌شاءالله در اوقات تعطیل یا بعد می‌توانیم آن را انجام بدهیم مگر اینكه بخواهیم سر همین فصل بایستیم.