جلسه ۱۹

كی شارع...؟ كجا ضرر است؟ مگر اینجا ضرر است؟ شما مگر بلند می شوید می رویددرمغازه، مغازه تان را باز می كنید می گویند در اینجا ضرر كردید این ضرر تدارك شده؟ آیا عرف به این ضرر می گوید؟ آن شخصی كه صبح از خانه بلند شده در زمستان آمده رفته در مغازه را باز كرده تا شب هزارتومان استفاده كرده ضرر كرده ولی آن هزار تومانی كه آمد تدارك ضررش را كرد! اینجوری است؟ مردم اینجوری حكم می كنند؟ كی می گوید ضرر؟ می گوید آقا خیلی هم استفاده کرد شاد و شنگول هم بلند شد آمد در خانه.كجایش ضرر كرد؟ ضرر نمی گویند. روزه ای را كه شما می گیرید كی می گوید این ضرر است؟ اصلاً شارع با آن بیان خودش این اصل را بر می دارد، می گوید روزه عین نفع است، صلاة عین نفع است، حج عین نفع استإِنَّ اَللّٰهَ اِشْتَرىٰ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوٰالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ اَلْجَنَّةَ… ﴿التوبة، ١١١﴾ نه اینكه این ضرر است و خدا در جنة تدارك می كند و تمام اینها ناشی از سوء فهم شریعت است كه اینها اصلا احكام را بر اساس ظاهر همه حمل می كنند. نمی دانند این یك حكم ظاهری است كه... 

مثل اینكه شما در واقع یك انگشتر صد تومانی دادید و در مقابل یك برلیان صد میلیونی گرفتید. آیا می گویند در اینجا شما ضررتان تدارك شده؟ آیا خنده دار نیست این مسأله؟ این خنده دار است، صحیح نیست اصلا این مسأله؛ اصلا توجیه غلط است. لاضرر یعنی ضرر غیر متدارك نه، یعنی این احكام همه ضرری است منتهی تدارك می شود معنایش این است دیگر! و این قول هم قولی است كه آمدند در اینجا توجیه كردند و بعد هم آمدند بر این مسائلی را مترتب كردند و این هم مطلب سوم و توجیه سوم.

توجیه چهارم این است كه اصلاً لا، لای نفی جنس است و حقیقت ضرر را بر می دارد. لاضرر و لاضرار یعنی اصلاً ضرری در اسلام وجود ندارد. اصلاً حكم ضرری در اسلام جعل نشده و وجود ندارد. یعنی هر عملی را كه مكلف می خواهد انجام بدهد اگر عمل او عمل ضرری باشد شارع جلوی آن ضرر را می گیرد؛ در اینجا بر آن حكومت عقل در باب احتیاط این می شود حاكم. شارع در اینجا می آید سؤال می كند می گوید آیا احتیاط كه موجب ضرر و موجب حرج بشود آیا این احتیاط مجعول است یا مجعول نیست؟ شارع می گوید این احتیاط اصلاً مجعول نیست. پس این حكومت پیدا می كند بر عقل. شارع می گوید حكمی كه موجب ضرر بشود آن حكم مجعول نیست اصلاً. اصلاً ضرر را در شرع بر می دارد. اصلا در شرع ضرری وجود ندارد. اصلا برای مكلف ضرری نباید وجود داشته باشد در طول حیات. برای مردم نباید ضرری وجود داشته باشد در طول حیات. اضراری اصلاً نباید وجود داشته باشد در طول حیات، نه اینكه ضرری داشته باشد و بعد تدارك بشود. نه اینكه باز ضرری از ناحیۀ من(شرع) نباشد از ناحیۀ عقل اشكال ندارد. ضرر اصلاً نباید در مكلف وجود داشته باشد. اصل ضرر را در شرع بر می دارد. خب این عملی كه مكلف انجام می دهد از چه باب است؟ ازباب شرع است دیگر، از باب امضای شرع. از شارع سوال می كنیم كه آیا شما در اینجا حكم عقل را امضا می كنید یا نه؟ عقل حكم به چی كرده؟ حكم به احتیاط. این احتیاط موجب چیست؟ موجب ضرر است. شارع آیا حكم عقل به احتیاط را در اینجا امضا می كند یا نه؟ فرض این است كه ضرر است ها. فرض این است كه مورد، مورد ضرر است. شارع می گوید ضرر وجود ندارد در شرع، یعنی چی؟یعنی این كلام من بر كلام عقل حكومت دارد. پس عقل را محكوم می كند به آن مواردی كه حكمش موجب ضرر نشود و هو المبنی. مسأله همین طور است تا ان شاءاللَه فردا اگرخدا توفیق بدهد یكی یكی راجع به این مسائل بحث و نظر داریم.