جلسه ۲۶

اشكال سوم اینكه اصلاً قاعدۀ لاضرر و لاضرار جزء احكام فطریه است و احكام فطریه كه احكام سلطانیه نیست؛ اینها احكام اولیه ای است كه از ناحیۀ شارع جعل شده، مانند حرمت سرقت، حرمت كذب، حرمت ظلم، حرمت...، یكی از آنها حرمت اضرارِ به غیر است، یكی از آنها حرمت ضرر است كه خود ضررِ به شخص حرام است. این از احكام فطریه است و احكام فطریه احكام اللَه كلیه است دیگر، احكام ولائیه نیست. مثل سایر احكام دیگر، مثل سایر مواردی كه حسن و قبح عقلی به ضرورت مشخّص است، این هم از همان موارد است. بنابراین قاعدۀ لاضرر و لاضرار به مقتضای حكم و موضوع، فی حدّ نفسه ربطی به احكام ولائیه و سلطانیه ندارد. لذا به همین دلیل ما در مقدمه عرض كردیم كه این قاعدۀ لاضرر و لاضرار باید إجرا بشود چه در زمان رسول اللَه، چه در زمان أئمّه، چه در...، حتی در زمان حكومت ظالم هم باید لاضرر و لاضرار باشد به خاطر اینكه حكم اولی فطری است كه برای [برقراری نظم در] اجتماع و برای [دفع ] ضرر، عقل آن حكم را إمضا می كند. اصلاً فطری است این حكم لاضرر و لاضرار.

وقتی كه این طور شد بنابراین دیگر این مسلك نهی سلطانی و تفسیر قاعدۀ لاضرر و لاضرار به تحریم سلطانی و نهی سلطانی، این مسلك و این تفسیر به كل از بحث خارج می شود و حتی می خواهیم بگوییم [اشکالات بر این تفسیر بیشتر از تفاسیر دیگری است که بیان شده ] و به مقتضای...،چون ما دیگر نمی خواستیم ...، البته اشكالات دیگری هم وارد است؛ من هم خب یادداشت كرده ام منتهی خب همین سه اشكال كه بر این مسلک هست این كفایت از این می كند كه به طور كلی این تفسیر به نهی سلطانی، این از بین برود. بلكه این داخل در احكام اللَه كلیه است البته نحوۀ إجرای آن بسته به نظر سلطان است که آن یك بحث دیگر است.این هم این معنای سوّم تفسیر این قاعده به نهی و به تحریم